Kao izdanak znamenite somborske svešteničke, graničarske i zemljoposedničke porodice, i najmlađe dete Davida Konjovića (Sombor, 1786 – Sombor, 1849), senatora, prvog sudije (od 1842. do 1848. g.) i somborskog poslanika u požunskoj “Dieti” (Ugarskom saboru koji je stolovao u Bratislavi, odnosno Požunu) i njegove supruge Sofije, rođ. Jovanović, rođen je 1836. g. u Somboru Justin Konjović. Bio je unuk Avrama Konjovića, koji je još 1783. g. u prvoj somborskoj katastarskoj zemljišnoj knjizi zapisan kao vlasnik 271 jutra i 383 kv. hvata zemlje, na imanju koje se prostiralo na pet parcela u ataru salaša Ivanovog Sela ili Lenije, kako je ovo salaško naselje uporedo nazivano. Nakon što je završio gimnaziju i…
-
-
PRVI POPIS SOMBORA I SOMBORSKOG SREZA NAKON TURSKOG POVLAČENJA IZ 1699. GODINE
Posle Karlovačkog mira 1699. g. obnovljen je rad županija u Bačkoj, sa svim nekadašnjim pravima i administrativnim i sudskim nadležnostima, o čemu je car Leopold I izdao posebnu diplomu. Celokupna teritorija predmohačke Bodroške županije, kao i znatniji deo nekadašnje Bačke županije, pripali su obnovljenoj Bačkoj županiji. Carskom diplomom od 16. oktobra 1698. g. za prvog velikog župana Bačke županije imenovan je kaločki nadbiskup Pal Sečenji. Kaločki nadbiskupi su se i u predmohačkom periodu, od 1463. godine, nalazili na čelu Bačke županije, a ta tradicija trajala je sve do 1775. godine, pa su nadbiskupi u tom periodu nosili i titulu Comes perpatuus (večiti župan). Prvo zasedanje skupštine obnovljene Bačke županije održano…
-
SOMBORSKI PREPARANDISTA – NESUĐENI SRPSKI PATRIJARH
Arsenije Stojković, znamneiti srpski vladika druge polovine 19. stoleća, rođen je 1804. g. u Mokrinu, kao sin mokrinskog učitelja i đakona Trifuna Stojkovića. U Mokrinu je učio osnovnu školu, koju je završio u naselju Barice (Sentivan) kraj Vršca, gde je njegov otac postao paroh. Nakon završene petogodišnje gimnazije u Segedinu, pohađao je Srpsku učiteljsku školu u Somboru (1821-1823) i Bogosloviju u Vršcu (1823-1825), kao njen najbolji đak. Sa izuzetnim uspehom u Pešti je pohađao filozofiju (1826-1827) i pravo (1828-1829). Godine 1830. zamonašio se, zadržavši svoje kršteno ime, u fruškogorskom manastiru Rakovcu, nakon čega je postavljen za konzistorijalnog beležnika Arhidijeceze sremsko-karlovačke i pridvornog đakona mitropolita Stefana Stratimirovića (1830-1835). U čin protođakona…
-
JEDAN ZANIMLJIV OPIS OKOLINE SOMBORA I OVDAŠNJE HAJDUČIJE IZ 1688. GODINE
Zanimljiv i dragocen opis somborske okoline potiče iz pera Osman-age Temišvarskog, mladog turskog oficira i prevodioca. On beleži kako se, početkom jula 1688. godine, vraćao iz Temišvara za Segedin, sa iznosom od 60 dukata, koliko je trebalo da isplati jednom austrijskom poručniku za svoj otkup iz zarobljeništva u koje je pao posle austrijskog osvajanja tvrđave u Lipovi, ali je u Segedinu saznao da je oficir već otišao prema Erdutu i Osijeku, pa se i Osman-aga uputio u tom pravcu. Prolazio je krajevima između Segedina i Sombora, koje opisuje kao bačke pustopoljine, puste i nenaseljene, gde je danju vrućina bila neizdrživa i gde u toj beskrajnoj ravnici nije bilo moguće pronaći…
-
KUGA U SOMBORU 1738/39. GODINE
Pojava kuge 1738/39. g. bila je poslednja velika epidemija ove bolesti na prostoru Bačke. Prvo upozorenje na moguću zarazu, koja je već vladala u Erdelju i okolnim županijama, dostavilo je Bačkoj županiji Ugarsko namesničko veće, 31. decembra 1737. godine, sa preporukama o preduzimanju preventivnih mera zaštite i suzbijanju bolesti (uvođenje propusnica i karantina, podizanje bolnica, zabrana održavanja godišnjih vašara, stočnih pijaca, skitnje i prosjačenja, čišćenje odeće i robe, i slično). Uprkos preduzetim merama, zaraza je prešla Tisu, a najraniji izveštaj o tome dostavio je polovinom 1738. g. komandant segedinske tvrđave, pa je car Karlo VI izdao stroga naređenja kako bi se sprečilo širenje bolesti preko Tise i Dunava. Najraniji slučajevi…
-
SOMBORCI U BITKI KOD SLANKAMENA 1691. GODINE
Kada su u jesen 1690. godine, nakon dve godine austrijskog boravka u gradu, Turci ušli u Beograd i preneli ratište na prostor Srema i Bačke, i Sombor, koji je u austrijskim rukama bio od kraja leta 1697. godine, ponovo je postao ugrožen, a turske jedinice su dva puta neuspešno pokušale da ga ponovo osvoje. Kapetan Dujo Marković i njegov stariji sin Đuro, čijoj su se miliciji u Somboru uskoro priključili i Srbi doseljeni u Velikoj seobi, odbili su turske napade i progonili napadače sve do Višnjice i Iriga u Sremu, gde su ih sustigli i porazili. Tokom zime 1690/91. g. somborski militari su proterivali Turke i Tatare sa prostora Bačke…
-
PRVA SOMBORSKA SRPSKA PLEMIĆKA PORODICA
Prezime prve somborske srpske plemićke porodice Asimarković beleženo je, od kraja 17. do polovine 19. veka, na različite načine, sa oblicima Hadžimarković, Asimarković, Aksimarković, Ačić, Aćić, Adžić i Hadžić, kao i sa sekundarnim prezimenom Nemeš ili Nemeški. Zaviša Hadžimarković, verovatni predak ove porodice, zapisan je 1684. godine, još u vreme turske uprave, kao somborski stočni trgovac koji je svoje trgovačke poslove, sa još nekolicinom sugrađana i sunarodnika, proširio sve do Zadra. U vreme Velikog bečkog rata (1683-1699) somborski militari su, posle 1690. godine, učestvovali u svim važnijim austrijsko-turskim bitkama, posebno u dve najveće – kod Slankamena (1691) i kod Sente (1697). Posle Bitke kod Sente, car Leopold I je, u…
-
PRECI NAJBOGATIJE SRPSKE VOJVOĐANSKE PORODICE ISTERANI SU IZ SUBOTICE KAO NEDOSTOJNI GRAĐANI
Preci najbogatije srpske vojvođanske porodice Dunđerski živeli su tokom 18. veka u Subotici. Odatle su bili isterani kao nedostojni građani, te su preseljeni u Sentomaš (Srbobran). Vek kasnije, njihovi potomci predstavljali su srpsku privrednu elitu, sa velikim posedima u Sentomašu, Novom Sadu, Čebu (Čelarevu) i brojnim drugim naseljima, a u znatnoj meri pomagali su kulturne, prosvetne, zdravstvene i humanitarne ustanove srpskog naroda u Vojvodini. Ipak, njihovi neposredni preci (dedovi, pradedovi i čukundedovi Gedeona Gece Dunđerskog i njegovog sina Lazara), koji su tokom 18. veka živeli u Subotici, bili su sušta suprotnost svojim potomcima. Zbog nedoličnih dela, koje su pripadnici ove porodice godinama konstantno činili, na kraju su jednostavno isterani iz…
-
PRVA CARSKA PRIVILEGIJA SRPSKOM NARODU IZ 1690. GODINE
Godine 1690, u vreme Velike seobe Srba na sever, austrijski vladar, car Leopold I, na traženje srpskog klera i naroda (a posle pregovara sa energičnim vladikom Isaijom Đakovićem), izdao je poznatu privilegiju od 21. avgusta 1690. godine. Njome su najvećim delom bili ispunjeni zahtevi Beogradskog sabora, a srpskom narodu je garantovana sloboda veroispovesti, potpuna zaštita, samostalni izbor crkvene jerarhije, raspolaganje svim pravoslavnim crkvama i manastirima, izgradnja hramova, oslobađanje od poreza nad crkvenim dobrima itd. Carska privilegija Srbima iz 1690. god. bila je osnova za sve kasnije privilegije koje su srpskom narodu u Habzburškom carstvu izdavali i potonji vladari Austrijske monarhije. U prilogu sledi celokupan prevod teksta privilegije: Mi LEOPOLD, po…
-
CRKVA SV. OCA NIKOLAJA U STANIŠIĆU
Prva crkva u Stanišiću nastala je ubrzo po doseljenju ovdašnjeg srpskog stanovništva iz sela Baračke i Dautova na nekadašnju stanišićku pustaru, tokom 1763/64. godine, a 1765. g. popisana su u selu sva petorica doseljenih sveštenika – Nićifor Petrović i Timotije Selakov iz Baračke (u svešteničkoj službi od 1746, odnosno od 1753. godine), te Petar Grujić, Grigorije Borđoški i Kiril Stojanović (u službi od 1743, 1759. i 1760. godine). Četiri godine kasnije (1769), zapisano je da je selo, sa 110 srpskih kuća, imalo crkvicu, sa parohijom koja je pripadala bajskom protoprezviteratu. Reč je, verovatno, samo o kući u kojoj je obavljana crkvena služba. Do kraja te decenije stanišička crkva je imala…
