• DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVA PEVAČKA DRUŠTVA I ORKESTRI U SOMBORU

    Godine 1857. osnovano je u Somboru Muško pevačko društvo, čiji su članovi bili gradski i županijski činovnici različitih nacionalnosti, vični muzici. Uskoro dolazi do osnivanja pevačkih družina na nacionalnoj osnovi, pa se mađarska i nemačka društva okupljaju oko tek osnovane Građanske kasine, a Somborska srpska pevačka družina, osnovana krajem 1870. godine, blisko sarađuje sa ovdašnjom Srpskom pravoslavnom crkvenom opštinom i sa Srpskom učiteljskom školom (Preparandijom), u kojoj je tradicionalno negovano horsko i crkveno pojanje. Somborska srpska pevačka družina imala je u narednim decenijama svoje uspone i padove, a za rad i opstanak ovog Društva, tokom prvih dvadeset godina njegovog postojanja, najzaslužniji je bio horovođa i predsednik Društva Nika Grujić Ognjan.…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA KNJIGE “BITKA KOD SENTE – SLIKA SLAVNE ISTORIJE” U SENTI

    U Senti je, 11. septembra 2019. godine, na Dan grada i na 322. godišnjicu znamenite Bitke kod Sente, promovisana knjiga Milana Stepanovića “Bitka kod Sente – slika slavne istorije”. Knjiga je predstavljena u rodnoj kući Stevana Sremca u Senti, čija je sala bila popunjena do poslednjeg mesta, a promocija je održana u organizaciji SKC “Stevan Sremac” iz Sente, kao i UG “Norma” Sombor i somborske Gradske biblioteke. O knjizi su govorili Nataša Turkić, direktorka somborske Gradske biblioteke “Karlo Bijelicki”, profesor Jovan Gašović, istoričar iz Sente i Milan Stepanović, autor knjige. Uvodnu reč o značaju ovog zajedničkog izdavačkog projekta iza koga su stale UG “Norma” Sombor, Gradska biblioteka “Karlo Bijelicki” i…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    KAKO JE LAZA KOSTIĆ ČESTITAO ZMAJU 50-GODIŠNJICU ŽIVOTA I ŠTA JE KASNIJE POKVARILO NJIHOVO POBRATIMSTVO

    Dugogodišnje blisko prijateljstvo i pobratimstvo između Laze Kostića i J. J. Zmaja, ukorenjeno još u njihovim mladalačkim danima, ogledalo se na mnogim poljima (ličnom, političkom, poetskom). Rezultat tog prijateljstva bila je i pesma „Pedeseta“, kojom je, u novembru 1883. godine, Kostić čestitao Zmaju 50. rođendan: PEDESETA (Pobri Zmaju – Jovanu Jovanoviću) Da l’ te, pobro, hvata seta što ti dođe pedeseta? Je l’ ti zato kosa ređa, jesi l’ zato lica bleđa, je l’ ti zato briga veća? Zato l’ snaga umornija, zato l’ misô sumornija? Zato l’ srce tvrđe biva, zato l’ sanče grđe sniva, zato l’ crnja mašta živa? Zato li te hvata seta što ti dođe pedeseta?…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost,  Muzika

    SLAVNA DOSITEJEVA BUDNICA „VOSTANI SERBIJE“

    U već poznom periodu svog života, nakon godina lutanja, od rodnog Čakova u Tamiškom Banatu, preko fruškogorskog manastira Hopova, Dalmacije, Crne Gore, Krfa, Svete Gore i Hilandara, Smirne, Albanije, Beča, Sremskih Karlovaca, Slovačke i Pruske, pa do Pariza, Londona i Rusije, znameniti srpski književnik i prosvetitelj Dositej Obradović (1739-1811) konačno je proveo četiri spokojne godine (od 1802. do 1806) u Trstu, gde se preselio na poziv tamošnje bogate srpske trgovačke kolonije. Već 1804. godine, neposredno po izbijanju Prvog srpskog ustanka, Dositej je osetio izuzetan nacionalni značaj ovog događaja i pozdravio ga je pesmom koja je danas poznata po naslovu iz svog prvog stiha i refrena „Vostani Serbije!“. Dositejeva srpska budnica…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    GROMKO POETSKO SRBOVANJE Dr JOVANA SUBOTIĆA

    Prečansko srpstvo predstavljalo je u 18. i 19. veku kolevku srpske pismenosti, prosvete, nauke i kulture. Velik je broj ovostranih znamenitih srpskih književnika, od Orfelina i Dositeja, do J. J. Zmaja i Laze Kostića, koji su značajno pomerali civilizacijske granice srpske kulture, približavajući je Evropi. U njihovim delima prisutan je znatan uticaj evropskih kultura (nemačke, francuske, engleske, ruske, mađarske), ali su, istovremeno, gotovo svi bili izrazito nacionalno svesni, shvatajući da njihova kulturna misija, u jednom svom važnom segmentu, sadrži i nacionalnu komponentu. Među takvim prečanskim srpskim piscima bio je, tokom prve polovine 19. veka, i Jovan Subotić. Rođen u Dobrincima, u Sremu, 1817. godine, kao sin tamošnjeg pravoslavnog sveštenika, Jovan…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVA PREDSTAVA „GORSKOG VIJENCA“ U SOMBORU ILI ZAŠTO JE LAZA KOSTIĆ DOPISAO NJEGOŠEV SPEV

    Povodom obeležavanja 50-godišnjice smrti crnogorskog vladike i pesnika Petra II Petrovića Njegoša (1813-1851), u novosadskom Srpskom narodnom pozorištu prikazan je, po prvi put u celosti na pozorišnim daskama, najslavniji srpski dramski spev „Gorski vijenac“. Njegoševo besmrtno delo za scenu je, u dva čina, pripremio Antonije Tona Hadžić (tadašnji predsednik Matice srpske i upravnik Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu), a muziku je komponovao Isidor Bajić. Za potrebe ove predstave, Hadžićev blizak prijatelj, slavni srpski pesnik Laza Kostić, napisao je, u januaru 1902. godine, u Somboru, Prolog za „Gorski vijenac“. Predstava je premijerno prikazana 26. januara (8. februara) 1902. g. u pozorištu Dunđerskog, u Novom Sadu. Pred početak predstave publika je oduševljeno,…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SKRIVENA PESMA O OČEVIM SUZAMA

    Đorđe Petrović, nekadašnji sveštenik somborskog Svetođurđevskog hrama i preparandijski katiheta, a zatim i profesor Karlovačke bogoslovije, bio je otac Veljka Petrovića, jednog od najznačajnijih srpskih pesnika i pripovedača. Nepunih sedam godina posle smrti svoje supruge i Veljkove majke Mileve, koja je preminula svega nekoliko sedmica nakon Veljkovog rođenja, Đorđe Petrović se 1891. g. zamonašio u manastiru Kovilju, gde je, po primanju monaškog čina, dobio ime Gerasim. Posle postiženja Đorđe Gerasim Petrović vratio se svojoj profesorskoj dužnosti u Karlovačkoj bogosloviji, gde je stekao glas odličnog pojca. Već u jesen iste godine Gerasim je proizveden za patrijaršijskog dvorskog protosinđela, čime mu je bio otvoren put ka zvanju vladike (episkopa). U jesen naredne…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    KOSTIĆEV „SPOMEN NA RUVARCA“ – PESMA KOJA JE UTEMELJILA SRPSKU MODERNU POEZIJU

    Pesma Laze Kostića „Spomen na Ruvarca“, koju je ispevao kao 24-godišnji mladić (1865), jedna je od prvih misaonih pesama slobodnog stiha i ritma u srpskoj poeziji i, svakako, jedna od najboljih pesama ne samo Kostićevog poetskog opusa, već i srpske književnosti uopšte. Miloš Crnjanski je za ovu Kostićevu pesmu napisao da je to „najlepša pesma 19. veka, svih evropskih literatura“. Kosta Ruvarac (1837-1864), inače rođeni brat znamenitih srpskih istoričara Ilariona i Dimitrija Ruvarca, bio je srpski književni kritičar, pripovedač, prevodilac i blizak prijatelj Laze Kostića. Zajedno su bili u srpskoj peštanskoj književnoj družini „Preodnica“, čiji je Ruvarac bio osnivač i najaktivniji član. Bolešljiv i siromašan, ovaj umni i obrazovan mladić…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    VOJVODINO STARA, ZAR TI NEMAŠ STIDA?

    Verovatno najpoznatija politička, a mogli bismo je nazvati i protestna pesma mladog srpskog vojvođanskog pesnika, Somborca Veljka Petrovića (1884-1967), napisana je 1911. godine, a odmah zatim je, naredne godine, i objavljena u Petrovićevoj prvoj zbirki pesama. Pesma „Vojvodino stara, zar ti nemaš stida?“ oslikavala je tamnim i sumornim bojama vojvođansko srpsko građansko društvo u godinama pred Prvi svetski rat, u vreme vladavine Karolja Kuena-Hedervarija na mestu predsednika vlade Kraljevine Ugarske. Postepeno iskorenjivanje vojvođanskih Srba, odnarođenost srpske inteligencije, propadanje viših slojeva društva, međusobni politički sukobi, udvorički odnos prema vlastima, zanemarivanje nacionalnog nasleđa i gašenje nacionalnog ponosa – sve su to teme ove poznate pesme Veljka Petrovića, oštre u svom sudu, a…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    SOMBORSKI ĐAK JOVAN DUČIĆ

    Slavni srpski pesnik, pisac i diplomata Jovan Dučić (1874-1943) bio je đak somborske Srpske učiteljske škole (Preparandije) između 1891. i 1893. godine. Rođen u Trebinju 1874. godine, niže razrede gimnazije pohađao je u Mostaru i Sarajevu, gde je završio i pripravnički razred Učiteljske škole. U somborskoj Srpskoj preparandiji Dučić je pohađao drugi i treći (završni) razred. Diplomski ispit u Preparandiji položio je sa dobrim uspehom. Posle završene Učiteljske škole u Somboru Dučić je, neko vreme, radio kao učitelj po Bosni i Hercegovini, a zatim je nastavio školovanje na studijama prava u Ženevi. Od 1910. g. nalazio se u diplomatskoj službi Kraljevine Srbije, a kasnije i Kraljevine SHS (Jugoslavije). Bio je…