• DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    “VERUJTE PRVO!” – ČUVENA BUDNICA MLADOG SOMBORCA VELJKA PETROVIĆA

    Mladi Somborac Veljko Petrović (1884-1967) bio je pesnik blistavog početka. Skoro oduševljeno podržan od dvojice ključnih srpskih književnih kritičara s početka 20. veka, svemoćnog Jovana Skrelića i suverenog arbitra književnih vrednosti Bogdana Popovića, Veljko Petrović piše niz pesama koje su svrstane u srpsku rodoljubivu liriku. Uticajni Skerlić, prikazujući prve Petrovićeve pesme, u članku naslovljenom “Obnova naše rodoljubive poezije” (1908), piše:  “Veljko Petrović javlja se dosta često svojim rodoljubivim i političkim pesmama u Srbobranu i drugim političkim listovima. Čitajte te pesme. To su ne samo najbolje patri­otske pesme koje danas jedan Srbin iz Ugarske peva, to ide možda u najbolje, ali izvesno u najoriginalnije stvari celokupne rodoljubive poezije srpske“. Godine 1909.…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    BAČVANIN KOJI JE UTEMELJIO POZORIŠNI ŽIVOT U SRBA (JOAKIM VUJIĆ)

    Joakim Vujić, plodan srpski spisatelj, prevodilac i pokretač srpskog pozorišnog života, rođen je 1772. g. u Baji, najsevernijem gradu nekadašnje Bačko-bodroške županije. Osnovnu slavenoserbsku školu Joakim Vujić završio je u Baji, latinski i nemački jezik učio je u Novom Sadu, a gimnaziju je pohađao u Kaloči i Segedinu. Školovanje je nastavio u Ostrogonu, pa u Požunu, gde je neko vreme pohađao pravo i filozofiju na Evangelističkom liceju. Posle svršetka studija prava (1795) na kratko se vratio u Baju, putujući nakon toga po Hrvatskoj. Boravio je u Karlovcu, a zatim i u Zagrebu kao advokatski pisar. Odatle se polovinom 1797. g. vratio u Baju, pa u Novi Sad, gde je nekoliko…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVA ODA SOMBORU – EPSKI SPEV IZ 18. VEKA

    Franjevac somborskog franjevačkog samostana (manastira) Bona Mihaljević (1742-1788), izuzetno zaslužan za nastanak hronike franjevačkog samostana ali i grada Sombora za period od kraja 17. do kraja 18. veka, koja je pisana na latinskom jeziku (o njoj je na ovom sajtu prilog objavljen 25. februara 2019), pred kraj boravka u Somboru napisao je spev „Kripost posli smrti živi. Pivaoc putnik somborski putujući pripiva“. Sudeći po svojim poslednjim stihovima, spev je nastao u razdoblju između jula 1786. godine, kada je carskom naredbom somborski franjevački samostan raspušten, i januara naredne godine, kada su i poslednji franjevci, među kojima je, prema popisu, bio i Mihaljević, bili iseljeni. Spev Bone Mihaljevića sadrži 174 deseteračka dvostiha…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    KAKO JE O SOMBORSKOJ APATIJI PISAO MLADI VELJKO PETROVIĆ

    Početkom 1905. godine u Somboru je pokrenuta akcija ovdašnjih mladih i obrazovanih Srba za osnivanje „Omladinskog kola“. O tom poduhvatu i tadašnjem očajnom intelektualnom stanju među somborskim Srbima, mladi Somborac i peštanski student prava, budući znameniti srpski pesnik i pripovedač Veljko Petrović (1884-1967), pisao je 24. jula 1905. g. uglednom srpskom istoričaru književnosti Tihomiru Ostojiću: “Šat se i u našem dernom Somboru nešto dobro stvori… Krajnje je vreme da se tako što stvori ovde. Dobrom i mudrom taktikom možda bi još mogli spasti mlađu omladinu u Somboru iz močari konačne apatije, ne samo prema svemu što je srpsko, no u opće prema svemu, što je lepo, plemenito i uzvišeno… Nijedan…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA MONOGRAFIJE “REZERVAT BIOSFERE BAČKO PODUNAVLJE”

    U sredu, 13. marta 2019. godine, u Velikoj sali zdanja Županije u Somboru predstavljena je monografija “Rezervat biosfere Bačko Podunavlje”, koja je krajem 2018. god. objavljena u izdanju Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode i Pokrajinskog sekkreterijata za urbanizam i zaštitu životne sredine. Pred punom salom somborske Županije, o ovoj lepoj knjizi, kao projektu afirmacije i promocije područja Bačkog Podunavlja, koje se od juna 2016. g. nalazi na spisku UNESKA kao rezervat biosfere, u uvodnom delu promocije govorili su Marina Tomić, v.d. direktora Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode, Ratko Bajčetić, pomoćnik pokrajinskog sekretara za urbanizam i zaštitu životne sredine,  Jelena Dučić, načelnica Odeljenja za biodiverzitet Ministarstva zaštite životne sredine, Duška Dimović…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBORSKA HRONIKA FRA BONE MIHALJEVIĆA 1717-1787.

    Osim obimne građe koja svedoči o istoriji Sombora u XVIII stoleću, sačuvane u arhivskim fondovima vojničkog šanca, odnosno slobodnog i kraljevskog grada Sombora, kao i u fondovima Bačko-bodroške županije, rukopis hronike ovdašnjeg franjevačkog propovednika fra Bone Mihaljevića predstavlja dragocen izvornik za poznavanje prošlosti grada između 1717. i 1787. godine, pre svega događaja vezanih za život i rad somborskih franjevaca, njihovog samostana i crkve Presvetog Trojstva, kao i za život građana, posebno Bunjevaca, koji su među ovdašnjim rimokatoličkim vernicima tada predstavljali izrazitu većinu. Mihaljevićeva hronika često pruža podatke važne i za razumevanje šireg konteksta istorijskih događaja (o rukopisu hronike i njegovom značaju kao istorijskog izvora, biće reči u zasebnim poglavljima). Objavljivanjem…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PRVU SRPSKU PROTESTNU POLITIČKU PESMU NAPISAO JE LAZA KOSTIĆ

    Mada je Jovan Jovanović Zmaj još 1864. g. napisao satiričnu političku pesmu “Jututunska juhahaha”, prvu srpsku protestnu političku pesmu napisao je 1874. g. Laza Kostić i nazvao je “Don Kihotu”. Pesma predstavlja jedan skoro ispovedni politički dijalog sa Don Kihotom (verovatno personifikacijom samog Kostića), autora Migela de Servantesa Savedre (u fusnoti pesme Laza Kostić pojašnjava izraz “Savedrina” kao ime autora “Don Kihota”). Pesma je prvi put objavljena u časopisu “Javor” br. 21, od 20. jula 1874. godine, a iste godine našla se i u drugoj knjizi Kostićevih sabranih pesama, objavljenoj u Novom Sadu. DON KIHOTU Kad zarede nove bede, kad se smrknu beli dani, kad potamne i poblede zraci nadom…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    JEDAN OD PREPISA “DUŠANOVOG ZAKONIKA” ČUVAN JE U STANIŠIĆU I SOMBORU

    Jedan od 25 istoriji poznatih sačuvanih rukopisnih prepisa Zakonika srpskog cara Stefana Dušana (iz 1349. godine), koji su nastali u periodu između 14. i 18. veka,  nalazio se pokolenjima u stanišićkoj (kasnije somborskoj) srpskoj svešteničkoj porodici Borđoški. Porodica Borđoški je, do preseljenja u Stanišić 1763. godine, živela u selu Dautovu, severno od Sombora, gde je zabeležena u svim popisima i arhivskim izvornicima od 1715. do 1763. godine. Ranijim poreklom živela je, kako joj i prezime govori, na pustari Borđoš, koja se nalazila kraj reke Tise, u blizini današnjeg Čuruga, u jugoistočnoj Bačkoj. Prema porodičnom predanju, rukopis Dušanovog zakonika preci Borđoških preneli su na ove prostore prilikom seobe iz Stare Srbije…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    “TAD MOJA VILA PREDA ME GRANU…” (IZLOŽBA)

    Za sve prijatelje koji nisu u prilici da posete izložbu “TAD MOJA VILA PREDA ME GRANU…”, čiji je autor potpisnik ovog priloga, a koja je posvećena 110. godišnjici pesme “SANTA MARIA DELLA SALUTE” Laze Kostića, postavljamo ovu izložbu na sajt “Ravnoplov”. U organizaciji Gradske biblioteke “Karlo Bijelicki” Sombor i Udruženja građana “Norma” Sombor, a pod pokroviteljstvom Grada Sombora,  izložba je otvorena od 16. februara do 18. marta 2019. godine, u sali Dečjeg odeljenja Gradske biblioteka u Somboru. Radi lakše čitljivosti, u prilogu je, pored broja i naziva svakog od 14 panoa, dat i celokupan tekst sa panoa koji sledi. PANO 1 – NASLOVNI PANO: 110 godišnjica najlepše pesme srpske ljubavne…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    “CRUCIS AMORE” – PRVA PRIPOVETKA VELJKA PETROVIĆA

    Prva pripovetka mladog somborskog, vojvođanskog i srpskog književnika Veljka Petrovića (1884-1967) “Crucis amore” (“Krst ljubavi”) nastala je 1905. godine i najavila je rađanje vrsnog pripovedača srpske književnosti. Mladi pisac u svom pripovedačkom prvencu priča o baki Mandi Matarić sa salaša Gradine kraj Sombora, čija je jedina unučica Klara, koju je ona othranila od prvog guka detinjeg do polaska u školu, kao dete bez roditelja primljena u školu ženskog katoličkog manastira u Somboru (tzv. “Apacija”). Njihov prvi susret, nakon mesec dana, prilikom bakine posete manastiru, tragično nagoveštava neumitnost Klarinog odnarođivanja, kada preplašena staje pred baku i zagušena nenadanom srećom bakinog prisustva, ali i strahom od prisutne kaluđerice, pozdravlja baku na mađarskom…