• Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Priroda ravnice

    TRADICIJA VINOGRADARSTVA U RIĐICI

    Riđica je najsevernije selo na teritoriji grada Sombora, koje se nalazi uz samu granicu Srbije i Mađarske. Nekada je ovo selo bilo okruženo velikim barama ili manjim jezerima, a peskovito i valovito zemljište pogodovalo je od davnina vinogradarstvu, te je Riđica predstavljala selo sa najvećim površinama vinograda u okolini Sombora. Tradicija gajenja vinove loze u Riđici stara je već nekoliko vekova. Stanovnici Riđice, koja je sa današnjim imenom najranije pomenuta u turskim katastarskim defterima iz 1578. i 1591. godine, bavili su se vinogradarstvom još u 16. i 17. veku. Prvi tačniji arhivski podaci o gajenju vinove loze u Riđici potiču iz 1699. godine, kada je, na sumarnom popisu naselja Bačke…

  • Arhitektura,  Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE

    KAŠTEL PORODICE KOVAČ U RIĐICI

    Krajem 18. i početkom 19. veka Habzburška monarhija je, kao izvor prihoda carske blagajne, ispražnjene u ratovima protiv Francuske, počela da prodaje deo komorskih poseda u Bačkoj. Tako je, na samom početku 19. veka, Riđica postala posed mađarske vlastelinske plemićke porodice Kovač, a susedni Stanišić postao je posed porodice Redl. Rodonačelnik plemićke porodice Kovač bio je Pavle (Pal) Kovač, koji se, početkom 17. veka, istakao u pograničnim borbama protiv Turaka kao konjički kapetan tvrđave Filek (Filakovo u Slovačkoj), te je 1613. g. dobio plemićku titulu od kralja Matije II (na to ukazuju i tri odsečene turske glave prikazane u porodičnom plemićkom grbu). Njegov potomak bio je, krajem 18. veka, Emerik…

  • PALETA RAVNICE,  Priroda ravnice,  Umetnost

    PAVLE BLESIĆ – SLIKAR DUŠE GRADA

    Pavle Blesić, znameniti somborski, vojvođanski i srpski slikar, vajar i likovni pedagog, rođen je u Somboru, 6. avgusta 1924. godine, kao drugo dete Marka Blesića i Marije rođene Zelić. Potekao je iz jedne grane stare bačke bunjevačke plemićke porodice, koja je živela u selu Kaćmar, severno od Sombora, odakle su se roditelji Pavla Blesića, kao optanti, preselili u Sombor nakon raspada Austrougarske i razgraničenja Kraljevine SHS i Mađarske. Osnovnu i Građansku školu Pavle je pohađao u rodnom gradu, a potom se školovao u znamenitoj somborskoj Učiteljskoj školi, te na ovdašnjoj Trgovačkoj akademiji. Maturirao je u obe ove škole neposredno po završetku Drugog svetskog rata, 1945/46. godine. Posle odsluženja vojnog roka…

  • Arhitektura,  Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    BOĐANSKI MANASTIR – STARO PODUNAVSKO SVETILIŠTE

    Duhovni život pravoslavnog stanovništva na prostoru zapadne Bačke bio je vekovima blisko vezan sa manastirom Vavedenja Presvete Bogorodice u Bođanu, kraj istoimenog sela, južno od Sombora. Manastir je 15 km udaljen od Bača, u pravcu zapada, prema Dunavu. Danas manastirski kompleks čine crkva, kapela, konaci i ekonomski objekti. Bođanski manastir osnovan je 1478. godine, u vreme ugarskog kralja Matije. Predanje govori da ga je podigao trgovac Bogdan iz Dalmacije, koji je u Bačkoj boravio zbog trgovine, pa se, obolevši od očiju, našao na mestu današnjeg manastira. Tu se nalazio izvor lekovite vode u kome se Bogdan umio, posle čega se pomolio i zavetovao da će, ako mu se povrati vid,…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    PRVA SOMBORKA KOJA SE BAVILA FOTOGRAFIJOM

    Flora Alfeldi (Alföldy Flóra), prva Somborka koja se bavila fotografijom, rođena je 11. jula 1882. g. u Somboru, a na krštenju u crkvi Presvetog Trojstva dobila je ime Flora Marija Izabela Alfeldi (kum na krštenju bio je imućni Somborac Janoš Semze). Flora je bila kćer dr Gedeona Alfeldija, plemića iz obližnjeg sela Nemeš Militič (današnji Svetozar Miletić), inače bogatog zemljoposednika i kraljevskog notara, i Somborke Marije Falcione, iz ovdašnje imućne porodice italijanskog porekla. Plemstvo mađarske porodice Alfeldi, koja je starinom bila iz severoistočne Ugarske (kasnije su odseljeni u županije Njitra i Barš, u današnjoj Slovačkoj), potiče još iz 1666. godine, a u selo Nemeš Militič, severno od Sombora, jedna grana…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Priroda ravnice

    SOMBORKA DORA KARAČON FERNBAH – PRVA ZAŠTITNICA PRIRODE I ORNITOLOG

    Isidora Dora Karačon rođena je u Somboru 1878. godine. Godine 1895. udala se za Karla Fernbaha iz Apatina, koji će postati veliki župan Bačko-bodroške županije. Posvećena je bila zaštiti prirode i ptica, posebno nakon što je njen suprug tokom 1906/07. g. sagradio dvorac „Baba Pusta“ na pustari Šara (danas selo Aleksa Šantić). Bila je idejni tvorac i realizator sadnje prvog engleskog parka na prostoru šire okoline grada, na imanju pored kaštela čija je bila gospodarica. Park se prostirao na deset hektara, a Dora Fernbah ga je pretvorila u utočište za ptice, u kome je sama dizajnirala velik broj veštačkih gnezda i zidova sa otvorima za ptice, hranilica i posuda (kadica)…

  • PALETA RAVNICE,  Umetnost

    SOFIJA PROTIĆ MANOJLOVIĆ – PRVA SOMBORSKA SLIKARKA

    Razvoju poznate somborske škole ikonoslikanja na staklu najviše je, tokom 19. stoleća, doprinela Somborka Sofija Protić Manojlović (1828-1917). Rođena je u staroj somborskoj ikonoslikarskoj porodici, kao čukununuka prvog somborskog ikonoslikara Mojseja Popovića, a istim poslom bavili su se i njen pradeda Andrej, deda Mihailo i otac Georgije. Bila je udata za somborskog učitelja Proku Manojlovića. U sećanjima svojih sugrađana, zbog svog neumornog slikanja ikona na staklu, ostala je upamćena kao „vodena majka“. Ikonopisanjem se Sofija bavila još kao devojčica, uz svog oca Georgija Protića. Na njoj je, decenijama, počivala aktivnost somborske radionice za izradu ikona na staklu. Sofija Protić Manojlović radila je i druge ikonopisačke poslove poput izrade i oslikavanja…

  • PALETA RAVNICE,  Umetnost

    IZLOŽBA “U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI SLIKARA” (Sombor, 15.02.2020)

    U Galeriji savremene umetnosti Gradskog muzeja u Somboru, povodom Dana grada Sombora, otvorena je u subotu uveče, 15. februara 2020, izložba U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI SLIKARA. Reč je o izložbi dvadesetak radova savremenih srpskih umetnika, koji su, ujedno, reprodukovani u upravo objavljenoj i prethodno veče promovisanoj monografiji Milana Stepanovića U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI STOLEĆA. Slike potiču iz kolekcije somborskog izdavača i kolekcionara Ivana Ivančeva. Izložbu je otvorila Milka Ljuboja, kustos somborskog Gradskog muzeja. Zanimljivo je videti kako umetnici, koji ne žive u Somboru, doživljavaju njegov urbanitet i arhitektonsku baštinu starog gradskog jezgra, odnosno neka od prepoznatljivih mesta Sombora. Izložba predstavlja deo estetskog pletiva utkanog u monografiju…

  • PALETA RAVNICE,  Umetnost

    PRVI SOMBORSKI SLIKARI

    Najstariji poznati tragovi izvornog somborskog slikarstva sežu u polovinu 18. veka i vezani su za ikonoslikarstvo. U Somboru i okolini, u vremenu koje se stilski poklapa sa barokom u zapadnoj umetnosti, nastalo je slikarstvo na staklu, koje se u Srba javlja početkom 18. stoleća. Somborska radionica je iz nešto kasnijeg vremena, ali je brojem i lepotom izrađenih ikona postala najpoznatija (slikanje na staklu zahtevalo je veliko umeće jer je slikan motiv morao da se radi na zadnjoj strani stakla, u više slojeva i u “negativu”, odnosno naopačke, kako bi sa prednje strane slika bila pravilno postavljena). Prvi Somborac za koga je zapisano da se bavio izradom ikona na staklu bio…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Priroda ravnice

    DECEMBAR NA SOMBORSKIM SALAŠIMA

    Početak zime somborski salašari su provodili mirnije (nigde te tišine kao na ravnici zimi), a ona na salašima nije počinjala sa mrazom, snegom i čistim saonikom, već s jesenjim kišama i teškim, lepljivim blatom. Kada putevi smrznu  i postanu trvdi, a njive prekrije sneg, vađeno je iz smrznutih barica (mlaka) na putevima blato i, pomešano sa kamenozemom (smolastom glinom), bacano je po snegu na oranicama, kako bi ih vazduh i marz bolje „probili“. U lepšim danima je na njive izvoženo đubre i slagano na veće gomile da ne bi izvetrilo i izgubilo snagu pre nego što bude pomešano sa zemljom. Kako usevi ne bi bili poplavljeni kada se sneg sa njiva…