Srpska sveštenička i činovnička porodica Mrazović najranije je u Somboru zabeležena između 1724. i 1732. godine, kada je, kao sveštenik somborske crkve Sv. Jovana Preteče, zapisan Jovan Mrazović. Jovanov sin Georgije Mrazović (1731-1805) bio je, takođe, sveštenik ove crkve, a somborski paroh bio je pune 53 godine. Najpoznatiji u nizu znamenitih ličnosti ove porodice i, svakako, jedan od najznačajnih Somboraca u njegovoj viševekovnoj povesnici, bio je Avram Mrazović (1756-1826), sin sveštenika Georgija Mrazovića i Ane, rođ. Pačirski, znameniti srpski prosvetitelj, književnik, pedagoški pisac i prevodilac, dugogodišnji senator slobodnog i kraljevskog grada Sombora, oblasni školski nadzornik za pravoslavne škole i osnivač i upravnik somborske gradske škole „Norma“, sa prvim tečajevima za…
-
-
SOMBORSKA PREPARANDISTIKINJA – NAJUMNIJA SRPKINJA
Isidora Sekulić jedna je od najumnijih Srpkinja u istoriji našeg naroda. Kao žena beskrajno visokih etičkih normi, izuzetne književne i jezičke nadarenosti, te nesagledive širine obrazovanja i razumevanja, Isidora Sekulić je do danas ostala neprevaziđena u srpskoj kulturi. Nјeni tragovi u našoj književnosti duboki su, jasni, a misaono samonikli i snažni, i danas, nakon više od pola veka kako velika književnica nije među nama, i nakon punog stoleća kako su 1913. i 1914. g. objavlјene njene prve knjige. Bačvanka, poreklom iz onog najjunačnijeg dela Bačke nazvanog Šajkaška, Isidora Sekulić je rođena 17. februara 1877. g. u selu Mošorinu, nedaleko od Žablјa i Titela. Osnovnu školu i tri razreda realke učila…
-
ČIKA VELJKO – GROMOVITI RAVANGRADSKI BARD
Velјko Petrović (1884-1967), rođeni Somborac, pesnik, pripovedač, publicista, književni i likovni kritičar, istoričar umetnosti, enciklopedista, novinar i nenadmašni usmeni kozer, bio je jedan od najplodnijih i najbolјih srpskih književnih stvaralaca u 20. veku. Ovaj strastvenik prošlosti, vrstan poznavalac srpske istorijske i kulturne baštine u Vojvodini i najizrazitiji pripovedač ravničarskih motiva, rođen je 23. januara / 4. februara 1884. g. u Somboru, kao sin sveštenika Svetođurđevske crkve i preparandijskog katihete Đorđa Petrovića. Velјkova mati Mileva bila je kćer ovdašnjeg sveštenika Jovana Momirovića, a preminula je svega par nedelјa po Velјkovom rođenju. Osnovnu školu i gimnaziju Velјko Petrović je pohađao u rodnom gradu i tu je, još mladićem, zadahnut tim somborskim „gospodstvenim…
-
SOMBORSKI BUNJEVAC – CARSKI GENERAL
Imali su somborski Bunjevci, krajem 17. i tokom prve polovine 18. veka, nekolicinu poznatih graničarskih oficira (kapetani Dujo i Đuro Marković, te potpukovnik Marko Matija Marković), ali se ni jedan bunjevački graničar nije u vojničkoj hijerarhiji ispeo tako visoko kao Ignjac Fratrićević, carsko-kraljevski konjički general u doba Austrougarske, u drugoj polovini 19. veka. Ignjac Fratrićević je rođen 21. jula 1820. g. u Somboru, kao sin somborskog plemića i senatora Ignjaca Fratrićevića starijeg i Barbare rođ. Buzagić. Kršten je u crkvi Sv. Trojstva, 23. jula iste godine, a na krštenju je dobio ime Ignjac Alojzije Andrija Gedeon Fratrićević. Kum na krštenju bio je pl. Andrija Odri iz Nemeš Militiča, sa suprugom…
-
SOMBORSKI PROTA – SRPSKI PATRIJARH (Georgije Branković)
Đorđe Branković, somborski prota, dugogodišnji upravitelј ovdašnje Srpske učiteljske škole (Preparandije), kasnije vladika temišvarski, mitropolit karlovački i patrijarh srpski, rođen je 1830. g. u Kulpinu, kao sin paroha i nekadašnjeg sentandrejskog preparandiste Timotija Brankovića, i Jelisavete, devojaštvom iz ugledne i stare porodice somborskih Bikara. Osnovnu školu Đorđe Branković je završio u Senti, gde je od 1833. g. njegov otac bio paroh. U Vrbasu je završio četiri razreda evangelističke gimnazije, a peti i šesti razred gimnazije pohađao je u Baji. Studije filozofije u Nađkerešu prekinuo je 1848. g. zbog Mađarske revolucije. Između 1849. i 1852. g. radio je kao gradski podbeležnik u Senti, a između 1852. i 1855. g. pohađao je…
-
GIMNASTICIRANJE LAZE KOSTIĆA
U mladosti mršav i nestabilnog zdravlja, Laza Kostić je počeo intenzivno da vežba i bavi se trčanjem, brzim i dugim hodanjem i gimnastikom. Tako je činio duže od 40 godina, sve do pred kraj života. Još 1872. g. Laza Kostić bio je jedan od pokretača i prvi predsednik „Prvog novosadskog društva za đimanstiku, gašenje vatre i veslanje“, koje list Zastava 1874. g. beleži sa imenom „Soko“. Gimnasticira i trči i dok je skoro sedam godina boravio na Cetinju, u Crnoj Gori (1884-1891), a okolna čobančad bi, kada bi ga videla onako krakatog, bez šešira i kape, kako trči po brdima i proplancima, počela da se dovikuje: “Haaa, eno onog manitog,…
-
ŽUĆKO
Radivoj Korać Žućko jedan je od najslavnijih naših sportista u 20. stoleću. Rođen je u Somboru, 5. novembra 1938. godine. Njegov otac Bogdan, poreklom iz ličke svešteničke porodice, doselio se u Sombor tridesetih godina 20. veka. Ovde se venčao sa Radivojevom majkom Zagorkom, devojaštvom iz stare somborske srpske porodice Gradinski. Živeli su na Bezdanskom putu, u kući br. 31, a u Somboru je 1940. g. rođen i njihov drugi sin Đorđe. Mali Radivoj je rano detinjstvo i ratne godine proveo u Somboru, a ovde je krenuo i u osnovnu školu “Braće Mihajlović” (danas OŠ “Nikola Vukićević”). Po završetku Drugog svetskog rata, roditelji Radivoja Koraća preselili su se u Beograd. Tu…
-
TRI POZORIŠTA, DVA PISCA I JEDNA HIMNA
U 19. veku podvig je bio i kada neko objavi knjigu, a kada osnuje tri pozorišta (od kojih dva najveća u Srbiji), „isteše“ dva velika srpska pisca i napiše državnu himnu, a uz to od običnog pisara stigne i do mesta ministra srpske prosvete, može se reći da je reč o nesvakidašnjem čoveku. Jovan Đorđević je rođen u Senti, kraj Tise, 1826. godine. Njegov otac Filip bio je ugledan član senćanskog senata, dobrostojeći trgovac i pčelar. Nakon što je kao 11-godišnji dečak pogledao prvu pozorišnu predstavu, Jovan Đorđević je već naredne godine (1838) imao sporedne uloge u dve pozorišne predstave, a od svojih vršnjaka načinio je i malu pozorišnu družinu.…
-
SOMBORAC – UTEMELJITELJ TRADICIJE TRUBAČA U SRBA (Josif Šlezinger)
Iz Bačke su u Srbiju preneta dva njena danas prepoznatljiva znamena – šajkača, kapa bačkih graničara-šajkaša, koju su doneli srbijanski dobrovoljci posle Mađarske revolucije 1848/49. godine, i truba, koju je u Srbiju pod upravom kneza Miloša prvi uveo Somborac Josif Šlezinger. Rođen 1794. g. u Somboru, u ovdašnjoj jevrejskoj porodici poreklom iz Češke, kao sin Menahema Šlezingera, kantora jevrejske crkvene opštine, Šlezinger je, još kao mladić, dobio solidno muzičko obrazovanje od oca i od nastavnika u rodnom gradu, gde je naučio da svira violinu i orgulje. Neko vreme je svirao i u poznatoj peštanskoj kapeli Alojza Cibulke, a 1819. g. prešao je u Novi Sad, gde je postao kapelnik novosadske…
-
SOMBORAC – OSNIVAČ MATICE SRPSKE I PISAC PRVOG SRPSKOG GRAĐANSKOG ZAKONIKA (Jovan Hadžić)
Jovan Hadžić, poznat i po pseudonimu Miloš Svetić, srpski književnik, pesnik, pravnik, zakonopisac, istoričar i političar tokom prve polovine 19. veka, rođen je u Somboru, kao sin Nikole Hadžića i Sofije, ćerke Petra Ćirkovića, a kršten je u ovdašnjoj Svetođurđevskoj crkvi 8/19. septembra 1799. godine. Izdanak je imućne somborske trgovačke porodice grčkog porekla. Između 1806. i 1809. g. Jovan Hadžić je u rodnom gradu pohađao Glavnu narodnu školu (tzv. “Normu” Avrama Mrazovića, sa prvim tečajevima za osposoblјavanje srpskih učitelјa), a prema školskom izveštaju iz 1807. g. mladi Jovan Hadžić je već bio u klasi časlovaca, u pripremnom razredu. Do 1811. g. završio je i osnovnu školu na nemačkom jeziku u…
