• DAMARI RAVNICE,  Književnost

    “U SOMBORU JE UMRLA MAJKA DAFINA”

    Jednu od najlepših pesama o starom Somboru napisao je danas već skoro zaboravljen pesnik građanske Vojvodine Žarko Vasiljević (Bela Crkva, 1892 – Novi Sad, 1946). Pesmu “U Somboru je umrla majka Dafina” napisao je 1937. godine. U SOMBORU JE UMRLA MAJKA DAFINA Kokoške i stare žene nakrive glave i slušaju kako zvone zvona, i kažu: to je sigurno za pokoj duše dobre majka-Dafine. Pa onda se koke popnu na dudove i mole: na drugom svetu, Gospode, podari dobroj majka-Dafini, baki i domaćici, bele koke, da joj nose jaja, podari joj petla pevača, da je budi i probudi o strašnom sudu, – bila je dobra duša i uzdisala je kad god…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Muzika,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBORSKE ORGULJE – NAJVEĆE U SRBIJI

    Somborska Karmelićanska crkva Sv. Stjepana kralja (Szent István király) građena je od 1860. do 1902. godine. Nalazi se u parku ispred zdanja Županije, a njena dva prepoznatljiva monumentalna crkvena tornja danas su jedan od arhitektonskih simbola Sombora. Osim arhitektonskih i umetničkih vrednosti, somborska Karmelićanska crkva poznata je danas po svojim orguljama, koje su najveće u Srbiji i jedne od najvećih na prostoru čitavog Balkana. Odmah nakon završetka izgradnje zdanja Karmelićanskog samostana (1905), koji se nalazi pored crkve Sv. Stjepana kralja, bratstvo somborskih karmelićana počelo je da prikuplja sredstva za nabavku crkvenih orgulja. Usled Prvog svetskog rata sakupljena sredstva su obezvređena, pa je, nakon rata, početkom dvadesetih godina prošlog stoleća, osnovan…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA KNJIGE “SOMBOR 1918” U NOVOM SADU

    Na sam dan stogodišnjice ulaska Srpske vojske u Sombor, u Arhivu Vojvodine u Novom Sadu promovisana je knjiga SOMBOR 1918 – OSTVARENA NADA I NEUSKRAĆENA PRAVA prof. dr Saše Markovića. O knjizi su govorili dr Nebojša Kuzmanović, direktor Arhiva Vojvodine, prof. dr Dejan Mikavica, recenzent knjige, Milan Stepanović, urednik i izdavač, i prof. dr Saša Marković, autor knjige. Knjigu “Sombor 1918” objavili su Udruženje građana “Norma” Sombor, Gradska biblioteka “Karlo Bijelicki” Sombor i Pedagoški fakultet u Somboru. Knjiga je premijerno promovisana u Velikoj sali zdanja Županije u Somboru, 8. novembra 2018. godine. Njena somborska i novosadska promocija deo su serije kutlurnih događanja povodom obeležavanja stogodišnjice prisajedinjenja Vojvodine Srbiji.    …

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA KNJIGE “SOMBOR 1918”

    U Velikoj Sali zdanja Županije, u organizaciji Skupštine grada, udruženja građana „Norma“, Gradske biblioteke „Karlo Bijelicki“ i Pedagoškog fakulteta u Somboru održana je, u četvrtak, 8. novembra, promocija knjige „Sombor 1918 – ostvarena nada i neuskraćena prava“ istoričara prof. dr Saše Markovića. Uvodnu reč izrekla je gradonačelnica Sombora Dušanka Golubović, koja je pozdravila zajednički projekat tri somborska izdavača, posvećen 100-godišnjici prisajedinjenja Sombora i Vojvodine Srbiji, istakavši vrednost i značaj proučavanja prošlosti grada i njegove istorijske baštine koji su, ujedno, i putokaz budućnosti. U ime izdavača prisutne je pozdravila Nataša Turkić, direktorica Gradske biblioteke „Karlo Bijelicki“, a zatim su o knjizi prof. Markovića, uz autora, govorili i njeni recenzenti prof. dr…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVU SRPSKU LOGIKU NAPISAO JE SOMBORAC

    Prvu logiku na srpskom jeziku napisao je obrazovani Somborac Nikolaj Šimić. Bio je sin somborskog trgovca platnom Mihaila, a rođen je u Somboru 1766. godine. Nakon završene slavenoserbske osnovne škole pohađao je ovdašnju Gramatikalnu školu, a završio je i učiteljski tečaj u Mrazovićevoj Normi. Gimnaziju je završio u Segedinu, a tečajeve filozofije (logike i fizike), prava i advokatski ispit pohađao je i položio u Pešti. Neko vreme, nakon završetka školovanja (oko 1792), radio je kao kancelista u somborskom Magistratu, a poslednjih  godina 18. veka, u vreme ratova sa Napoleonom, kao ubeđen rusofil stupio je u rusku vojsku i dobio oficirski čin (Nikola Vukićević piše kako Šimić po svršetku pravničkih nauka…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA KNJIGE “PLEMIĆKE PORODICE U SOMBORU DO KRAJA XVIII VEKA”

    U prepunoj Velikoj sali zdanja Županije u Somboru, u utorak, 30. oktobra, predstavljena je nova knjiga Milana Stepanovića „Plemićke porodice u Somboru do kraja XVIII veka“, koju su pre nekoliko dana objavili somborski izdavači Gradska biblioteka „Karlo Bijelicki“ i UG „Norma“. Prisutne su pozdravili dr Zoran Parčetić, predsednik Skupštine grada Sombora, Nataša Turkić, direktorica Gradske biblioteke i Aleksandra Medurić Kalčan, potpredsednica UG „Bunjevačko kolo“, koje je, sa izdavačima, bilo jedan od organizatora promocije Stepanovićeve knjige. O knjizi je govorio istoričar prof. dr Saša Marković, koji je naglasio značaj upotrebe istorijskih izvornika (arhivskih dokumenata i literature), upravo na način kako je to urađeno u knjizi o somborskim plemićkim porodicama, za koju…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVA SRPSKA MATEMATIKA NASTALA JE U SOMBORU

    Prvi srpski matematički priručnik „Novaja serbskaja aritmetika ili prostoje nastavlenije k hesapu“ štampan je pre 252 godine u Veneciji, a nastao je u Somboru, iz pera ovdašnjeg gradskog senatora Vasilija Damjanovića. Damjanović je rođen 1735. g. u Somboru, kao sin ovdašnjeg graničarskog potkapetana Jovana Damjanovića i potomak stare trgovačke porodice, čiji je predak Mitar Damjanović, kao somborski stočni trgovac, zabeležen još u vreme turske uprave, 1683. godine. Damjanovićev otac Jovan bio je do 1745. g. komandant somborske pešadije, zatim knez (birov ili sudija) u vreme borbe za elibertaciju grada. Posle proglašenja Sombora za slobodan i kraljevski grad izabran je 1749. g. za člana Unutrašnjeg senata, a 1751. g. za prvog…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PRVA LAZINA PESMA O LENKI

    Samo istinski zaljubljenici u poeziju Laze Kostića znaju da je njegova poslednja i najznačajnija pesma „Santa Maria della Salute“ imala svoju poetsku predistoriju, nastalu punih 17 godine pre njegove velike „labudove pesme“. Kada se u proleće 1891. godine, posle sedam godina boravka na Cetinju, vratio u Bačku, Kostić je bio beskućnik i, kako piše prijatelju Jovanu Boškoviću, imao je nameru da se nastani u Beogradu ili Parizu. To leto (jul i avgust) proveo je na imanju svog prijatelja Lazara Dunđerskog u Čebu (danas Čelarevu), gde je upoznao njegovu 21-godišnju kćer Jelenu-Lenku. Od velikih planova o prelasku u Beograd ili Pariz nije bilo ništa i Laza Kostić, u mladosti kritičar i…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    KAVALJER U VLADIČANSKOJ ODEŽDI

    Galantnu epizodu o kavaljerstvu nekadašnjeg budimskog vladike Lukijana Bogdanovića (1867-1913), kasnije tragično stradalog (ili ubijenog) poslednjeg patrijarha Karlovačke patrijašije, ispričao je književnik Veljko Petrović, a decenijama kasnije objavio je u svojoj knjizi Borislav Mihajlović Mihiz: …Pročulo se u Pešti, med mađarskim ženskim svetom, da je racki biskup, episkop budimske eparhije Lukijan Bogdanović, zdravo lep gospodin i čuveni pevač. Prva glumica Hungarije, peštanska primadona, ustane jedne nedelјe neuobičajeno rano – glumice kad nemaju probu obično prespavaju podne – opravi se i pređe preko u Budim da ga vidi i čuje. Odstajala je dugu šizmatičku misu, gledala nenaviknutim katoličkim očima kako vladika blagosilјa crkvu i vernike dikirijama i trikirijama, krstila se sa…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    VELIKI PARADNI RUČAK

    Patrijarh Georgije Branković umeo je da bude i dostojanstven. Svašta je umeo pa i to. Smatrali su ga dvorskim čovekom, prodanom dušom, a evo, kakvu je on patriotsku lekciju održao Svetozaru Borojeviću plemenitom od Bojne, na najdužem svečanom ručku u istoriji Karlovačke mitropolije. Borojević je bio najistaknutiji Srbin oficir u austrougarskoj vojsci. Dospeće do feldmaršala, a to je najviši čin dvojne monarhije. Viši po rangu bio je samo nadvojvoda, erchercog, arhiduka, ali za tu titulu morao si biti član habzburške kuće, najstarije vladajuće evropske dinastije. Borojević, potomak srpske graničarske porodice, jedini će od svih Franc Jozefovih komandanata držati svoj front u Prvom svetskom ratu. Austrijance su, inače, tukli svi odreda,…