Tek što pripeče leto, negde između dva Petrovdana (katoličkog i pravoslavnog), počinjali su u Bačkoj, Banatu i Sremu žetveni radovi koji bi uposlili svu kućnu čeljad. Nakon kosidbe ječma, košena je raž, a zatim pšenica i na kraju zob. Kućni domaćin je svakodnevno motrio da li su usevi sazreli, i to ne toliko po slami, već po tvrdoći zrna. Nije se smelo čekati da letina prezre, kako ne bi polegla i kako se pri žetvi ne bi previše krunila. Žetva pšenice, ječma, raži i zobi bila je mukotrpan posao, koji se obavljao po užarenom suncu od njegovog izlaska do zalaska (u somborskih salašara postojala je izreka da jedan letnji sat…
-
-
MOJ ČARDAČE…
Moj čardače, moj debeli ‘lade – pevala je stara pesma. Od kada je, poslednjih decenija 18. i s početka 19. veka, počeo da se intenzivno gaji kukuruz na bačkim, banatskim i sremskim njivama (sve do tog vremena gajen je samo kao sporedan usev), svaka paorska i zemljoradnička kuća na salašu ili u selu, imala je u svom prednjem ili stražnjem dvorištu čardak (zvan ponegde i kotobanja, koš ili kotarka) za čuvanje kukuruza u klipu. Čardak je isprva bio pleten, a zatim sačinjen od drveta, odnosno razdvojenih tankih drvenih bagremovih letava kako bi postojalo stalno strujanje vazduha (u šumovitom Sremu čardaci su bili načinjeni i od hrastovine). Krov je bio dvoslivan,…
-
ČARI SOMBORA – OKOM RAJKA R. KARIŠIĆA
Stotinjak fotografija Sombora koje je umetnički fotograf Rajko R. Karišić slikao pre sedam godina… RAJKO R. KARIŠIĆ Rođen 05. novembra 1952. godine u Bačkom Dobrom Polјu, opština Vrbas. Završio gimnaziju „Žarko Zrenjanin“ u Vrbasu. Diplomirao na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu na Odseku za termotehniku. Fotografijom počeo da se bavi u Foto kino klubu „Mašinac“ na Mašinskom fakultetu u Novom Sadu od aprila 1973. godine. Do sada je imao preko 90 samostalnih izložbi u zemlјi i inostranstvu i preko sto kolektivnih izložbi u zemlјi i inostranstvu. Nosilac je visokog zvanja Kandidat majstor fotografije Foto saveza SCG. Član je UPIDIV-a (Udruženja primenjenih umetnika i dizajnera Vojvodine) od…
-
ŽUĆKO
Radivoj Korać Žućko jedan je od najslavnijih naših sportista u 20. stoleću. Rođen je u Somboru, 5. novembra 1938. godine. Njegov otac Bogdan, poreklom iz ličke svešteničke porodice, doselio se u Sombor tridesetih godina 20. veka. Ovde se venčao sa Radivojevom majkom Zagorkom, devojaštvom iz stare somborske srpske porodice Gradinski. Živeli su na Bezdanskom putu, u kući br. 31, a u Somboru je 1940. g. rođen i njihov drugi sin Đorđe. Mali Radivoj je rano detinjstvo i ratne godine proveo u Somboru, a ovde je krenuo i u osnovnu školu “Braće Mihajlović” (danas OŠ “Nikola Vukićević”). Po završetku Drugog svetskog rata, roditelji Radivoja Koraća preselili su se u Beograd. Tu…
-
SLATKI ŽIVOT STAROG SOMBORA
Jedan od unosnijih poslova u Somboru, od druge polovine 18. do prve polovine 20. veka, bila je prostitucija. Kapaciteti somborskih „slatkih kuća“ (bordela ili kupleraja) obično nisu bili dovoljni da podmire sve zainteresovane jer Sombor je bio u ono vreme značajno mesto i županijsko središte , sa dve velike kasarne. Registrovanih javnih kuća bilo je nekoliko, a osim njih postojale su i gostionice koje su imale dozvolu za bavljenje prostitucijom. Bilo je mnogo pojava nezvanične prostitucije po manjim gostionicama, posebno u krčmama izvan grada, a potrebe ove vrste ugledna i imućna somborska gospoda obično je rešavala uz angažman raznih “tetkica” (zapravo kupler-majstorica), koje su im podvodile svoje mlade “rođakinje”. Još…
-
NAJSTARIJA PESMA O SOMBORU
O Somboru postoji više desetina raznih pesama, u kojima se ovaj grad pominje, a one su, mahom, nastale tokom poslednjih stotinjak godina, uz nekolicinu sačuvanih iz 18. i 19. veka. Ipak, prva sačuvana pesma u kojoj se pominje Sombor znatno je starija i nastala je u poslednjim godinama 16. stoleća, a ispevana je na turskom jeziku i napisao je jedan tatarski princ ili kan. Turska uprava u Somboru trajala je od 1541. do 1687. godine, dakle skoro jedan i po vek. Sombor je u to vreme bio središte velike nahije u Segedinskom sandžaku, u kojoj se nalazilo preko 100 sela, jedna varošica (Kolut) i nahijsko središte (kasaba) Sombor. Kao trgovačka…
-
RAVNICA OKOM RAJKA KARIŠIĆA – 7
Sedmi nastavak serije fotografija umetničkog fotografa Rajka R. Karišića (detalji somborske arhitekture). RAJKO R. KARIŠIĆ Rođen 05. novembra 1952. godine u Bačkom Dobrom Polјu, opština Vrbas. Završio gimnaziju „Žarko Zrenjanin“ u Vrbasu. Diplomirao na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu na Odseku za termotehniku. Fotografijom počeo da se bavi u Foto kino klubu „Mašinac“ na Mašinskom fakultetu u Novom Sadu od aprila 1973. godine. Do sada je imao preko 90 samostalnih izložbi u zemlјi i inostranstvu i preko sto kolektivnih izložbi u zemlјi i inostranstvu. Nosilac je visokog zvanja Kandidat majstor fotografije Foto saveza SCG. Član je UPIDIV-a (Udruženja primenjenih umetnika i dizajnera Vojvodine) od 1998. godine i…
-
SV. FLORIJAN – SVETAC KOJI JE ŠTITIO OD POŽARA
U vreme trščanih krovova i starih dimnjaka česti su, tokom 18. i 19. veka, bili požari u Somboru. U najvećem od njih, 1826. godine, izgorele su Gradska bolnica na Apatinskom putu i 82 kuće u njenom okruženju. Zbog toga su Somborci svih veroispovesti izuzetno cenili sv. Florijana Mučenika, zaštitnika od požara i patrona dimničara i vatrogasaca. Sveti Florijan (250-304) je, kao rimski vojnik, otvoreno zagovarao i širio hrišćanstvo, odbivši privilegije u zamenu za odricanje od vere, zbog čega je osuđen da bude spaljen na lomači, a kada je postavljen na lomaču tražio je od vojnika da što pre upale vatru kako bi im na plamenim jezicima pobegao na nebo. Starešinu…
-
U TOM SOMBORU – PESMA KOJU JE NAPISAO ZIDAR
U Somboru je 1. februara 1877. g. rođen Blaško Marković (sin Leopolda Markovića i Magdalene Kulić), poreklom iz stare somborske porodice, čija je jedna grana bila plemićka i kapetanska (Blaškov otac Leopold Marković, sin Mihaila, rođ. je u Somboru 1847, a deda Mihailo Marković, sin Jakova, rođen je u Somboru 1818). Nakon završene osnovne škole Blaško je izučio u rodnom gradu zidarski zanat. Bio je od 1904. g. oženjen Somborkom Matildom rođ. Zelić. Osim što je bio dobar zidar, Blaško Marković bio je i odličan prim-tamburaš u jednom od nekoliko ovdašnjih tamburaških orkestara. I sam sklon komponovanju i pisanju pesama, Marković je, verovatno oko 1913. godine, napisao muziku i tekst…
-
KARAĐORĐE U SOMBORU
U Somboru su, na levoj strani Staparskog puta, tokom sedamdesetih godina 18. veka, iza ostrva „Pandur“ na kome će tridesetak godina kasnije biti podignuto današnje zdanje Županije, sagrađene tri velike prizemne kasarne, koje su se nalazile na prostoru današnjeg Pedagoškog fakulteta, OŠ „Avram Mrazović“ i Doma učenika. Kasarne su zidane sredstvima Bačke županije, a u vreme Austrijsko-turskog rata od 1787. do 1791. godine, u ovim kasarnama boravili su srpski frajkori (dobrovoljački vojni odredi sastavljeni od mlađih muškaraca vičnih oružju, koji su predstavljali udarnu prethodnicu austrijskim carskim trupama u ratu sa Turcima). Prema zapisanom kazivanju buljubaše Petra Jokića, komandira lične straže vožda Prvog srpskog ustanka Đorđa Petrovića Karađorđa, vožd je Jokiću…
