Preteča autobusa u Somboru javlja se početkom osamdesetih godina 19. veka (od 1881), kada se pojavio u Somboru prvi omnibus (pokrivena kola za prevoz većeg broja putnika, koja su vukli konji). Vlasnik prvog omnibusa bio je Bernard Špicer, zastupnik Dunavskog parobrodskog društva u Somboru. Omnibus je, svakog jutra u pola šest, kretao u pravcu Dunava kod Bezdana, do parobrodskog stajališta, kako bi se stiglo na polazak lađe, a odatle je, do Sombora, dovodio putnike koji su doplovili lađom. Vlasnik jednog omnibusa bio je u isto vreme i somborski kafedžija Stipan Horvatović, koji je držao poznatu gostionicu “Elefant”, čijim gostima je njegov omnibus jedino i bio dostupan. Godine 1887. konjski omnibusi…
-
-
OTKAKO JE TAJ ARTESKI BUNAR…
Još 1665. g. turski putopisac Evlija Čelebi beleži u Somboru svega četiri bunara sa živom vodom. Kasnije se broj javnih bunara povećao, pa ih je, 1864. godine, u gradu bilo trideset (održavali su ih i čistili posebno plaćeni radnici). Godine 1879/80. svi javni bunari su popravljeni, obnovljeni i osavremenjeni, o čemu je somborske vlasti izvestio gradski mernik. Ipak, kada je 1884. g. hemijski ispitan kvalitet vode iz 16 somborskih javnih uličnih bunara sa đermom, ustanovljeno je da je voda bila pitka i ispravna samo u dva bunara. Stoga su gradske vlasti odlučile da u središtu grada, na Svetođurđevskom trgu, sa istočne strane Gradske kuće, na mestu gde je i ranije…
-
ZAŠTO JE “FRUŠKA”?
Raskošna pitomina Fruške gore, najpoznatije vojvođanske planine, malo koga ostavlja ravnodušnim (mladi Laza Kostić pevao je o njoj: Ubava Fruško, divoto moja, a Zmaj-Jova u jednoj pripovetki piše: Frušku je Bog stvorio odmarajući se). Njeni vinogradi rađaju grozdove od kojih se prave najbolja naša vina, a njene šume bila su pluća Vojvodine. Načičkana je starim srpskim manastirima, nastalim od 15. do 18. veka (Krušedol, Staro i Novo Hopovo, Grgeteg, Šišatovac, Jazak, Vrdnik-Ravanica, Kuveždin, Đipša, Privina glava, Velika i Mala Remeta, Bešenovo, Petkovica, Beočin i Rakovac). Malo je tog što ne znamo o Fruškoj gori, osim zašto se zove “Fruška” i šta znači taj naziv, koji nosi već skoro hiljadu godina?…
-
ŠOROM ŠAJKE, A DUNAVOM – VOZ!
Nekada su vozovi prelazili Dunav i bez mosta, a danas ne idu ni preko mosta. Još je početkom 1848. godine, na zasedanju Državnog sabora Ugarske, grof Ištvan Sečenji obrazložio osnovne principe izgradnje mađarske železnice, prema kojima železničke linije treba da se šire od prestonice, odnosno od Budima i Pešte, prema Jadranskom moru i krajevima u kojima su živele velike etničke zajednica Hrvata, Srba, Rumuna i Podunavskih Nemaca. U duhu ideje grofa Sečenjija, izgradnja železnice je, nakon Austro-ugarske nagodbe iz 1867. godine, krenula grozničavim tempom, ali je nedostatak mostova predstavljao najozbiljniju smetnju za ostvarenje tih planova, koji su bili od presudne važnosti za ekonomski i privredni razvoj Ugarske kraljevine u okviru…
-
MITSKI BODROG
Tajanstveni i skoro mitski Bodrog, dunavsko utvrđenje okruženo gustim drevnim šumama na severozapadu Bačke, danas, nakon toliko vekova od njegova nestanka, pomalo podseća na panonski pandan britanskom Avalonu, a njegova znamenita tvrđava na dvor Kamelot, ali, za razliku od legendarnih središta ostrvske kriptoistorije, Bodrog je istorijskim izvorima dokaziva činjenica, sačuvana u brojnim srednjevekovnim arhivalijama, u toponimiji, te u nazivu županije, prvo srednjovekovne (Bodroške), a kasnije i savremene (Bačko-bodroške), čije je središte bilo u Somboru, a njenu upravnu oblast činila je celokupna današnja Bačka. Nastanak i ime Bodroga, kao jednog od najznačajnijih srednjevekovnih naselja na levoj obali Dunava, od Budima na severu, do Trajanove ploče u Đerdapskoj klisuri na jugu, stariji…
-
VELIKI BAČKI KANAL
Prokopavanje Velikog bačkog kanala predstavljalo je jedan od najznačajnijih poduhvata u istoriji Sombora, ali i cele Bačke. Kanal je bio posebno važan za regulisanje nivoa voda u gradskom ataru, pre svega na oranicama, pašnjacima i livadama. Njegovim prokopavanjem značajno je smanjen broj bara, močvara, mrtvaja, jezeraca i rečica koje su, povremeno ili stalno, ugrožavale zemljište u ataru grada i okolnih naselja. Samim tim, znatno su umanjene i stalne pretnje od malaričnih zaraznih bolesti, koje su decenijama i vekovima ranije često desetkovale ovdašnje stanovništvo i domaće životinje. Istovremeno, kanal je mogao i da navodnjava okolinu u vreme sušnih perioda. Poseban značaj kanal je imao za privredu grada jer su poljoprivredni proizvodi…
-
MOSTONGA – REKA KOJA NESTAJE
Reku Mostongu formirale su vode velikih bara severno od današnjeg Sombora. Njena četiri kraka spajala su se u severozapadnoj okolini Sombora u jedan rečni tok, ukupno dug oko 90 kilometara, koji je tekao od sela Riđice i Stanišića na severu, duž somborskih salaških naselja Rančevo, Bilić, Nenadić, Bukovac i Čičovi, zaobilazeći Sombor sa zapadne strane, nastavljajući tok kraj sela Prigrevice, Doroslova, Srpskog Miletića, Karavukova i Deronja, sve do Bača i Bukina (danas Mladenova), odnosno Bukinskog rita na jugu, gde se Mostonga ulivala u Dunav. Sve do početka 19. veka Mostonga je bila ćudljiva i hirovita reka, čas bara i mrtvaja, koja bi, krajem leta, skoro sasvim presušila, a čas podivljala i nabujala, plaveći okolne…
