• Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    BEZDAN

    Na uzdignutom priobalju nekadašnjeg toka Dunava i Kiđoša nastalo je, krajem 16. veka, naselje Bezdan, koje, po mišljenju istoričara, može da se poistoveti sa srednjovekovnim Baćanom (pominje se najranije 1307. g.). Bezdan je sa ovim imenom prvi put zabeležen 1579. g. kada je u njemu živelo 10 porodica. Naselje je ubrzo nestalo, ali je ostala istoimena pustara. U neposrednoj blizini današnjeg Bezdana razvilo se u 17. veku srpsko naselje Štrbac, a trag prisustva njegovih stanovnika ostao je i u samom središtu današnjeg Bezdana (crkvica iz druge decenije 18. veka). Tridesetih godina XVIII veka na pustaru Bezdan naselilo se više mađarskih ribarskih porodica doseljenih iz županija Šomođ i Zala. Bezdanska skela…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    MONOŠTOR

    Nastao na levoj obali nekadašnjeg toka Dunava, u neposrednoj blizini starog županijskog središta Bodroga, i Monoštor je jedno od naselja koja su starija od Sombora i njegove preteče Coborsenmihalja. Kontinuitet ljudskih staništa na mestu današnjeg Monoštora može da se prati od neolita do srednjeg veka, a naselje se, sa današnjim imenom, prvi put pominje u Bodroškoj županiji 1327. g. kao sedište parohije Sv. Petra, nazvane po istoimenom obližnjem manastiru prvo dominikanskog, a kasnije benediktanskog reda. Monoštor je zabeležen više puta tokom 14, 15. i početkom 16. veka, kada je, na popisu iz 1522. godine, zapisan sa imenom Bodrogmonoštor i osam domaćina mađarske narodnosti. U vreme turske uprave pripadao je somborskoj…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    BEREG (BAČKI BREG)

    Jedno od najstarijih naselja u okolini Sombora zabeleženo je, sa imenom Bereg, još 1319. godine u Bodroškoj županiji, kao posed vlastelinske porodice Bečei (kasnije prozvane Teteš). Nalazi se dvadesetak kilometara severozapadno od današnjeg Sombora. Nastalo na obali Dunava, koji je kasnije promenio tok (bereg je stara slovenska reč za obalu), ovo naselje je zapisano u Bodroškoj županiji i 1368, 1464, 1472, 1482. i 1503. godine, a neko vreme se nalazio u posedu plemićke porodice Cobor. U vreme turske uprave Bereg je 1570. g. zabeležen u somborskoj nahiji, sa 11 kuća šokačkog i mađarskog življa. U Beregu je 1649. g. bilo deset katoličkih kuća, a 1650. g. selo je Kaločkoj nadbiskupiji…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  SLAVNI SINOVI RAVNICE,  Znamenite ličnosti

    UČENI SOMBORSKI RABIN DR SIMON GUTMAN

    Među najuglednijim somborskim intelektualcima između dva svetska rata bio je i dr Simon (Šimon) Gutman, ovdašnji jevrejski sveštenik, nadrabin, publicista i prevodilac, čovek visoke kulture i obrazovanja. Rođen je 1886. godine, a za somborskog rabina postavljen je 1925. godine. Njegovo postavljenje osnažilo je međusobne veze i kulturno-prosvetne aktivnosti somborskih Jevreja, kojih je u to vreme u gradu bilo oko 1.200, a prevashodno su negovali mađarski jezik i mađarsko nacionalno osećanje. Simon Gutman jedini je među njima potpuno i sa razumevanjem govorio hebrejski, a odlično je poznavao mađarski, nemački, srpski i ruski jezik. Osim dužnosti sveštenika dr Gutman je, od 1929. do 1939. godine, bio i veroučitelj za đake jevrejske veroispovesti…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    BAČVANIN KOJI JE UTEMELJIO POZORIŠNI ŽIVOT U SRBA (JOAKIM VUJIĆ)

    Joakim Vujić, plodan srpski spisatelj, prevodilac i pokretač srpskog pozorišnog života, rođen je 1772. g. u Baji, najsevernijem gradu nekadašnje Bačko-bodroške županije. Osnovnu slavenoserbsku školu Joakim Vujić završio je u Baji, latinski i nemački jezik učio je u Novom Sadu, a gimnaziju je pohađao u Kaloči i Segedinu. Školovanje je nastavio u Ostrogonu, pa u Požunu, gde je neko vreme pohađao pravo i filozofiju na Evangelističkom liceju. Posle svršetka studija prava (1795) na kratko se vratio u Baju, putujući nakon toga po Hrvatskoj. Boravio je u Karlovcu, a zatim i u Zagrebu kao advokatski pisar. Odatle se polovinom 1797. g. vratio u Baju, pa u Novi Sad, gde je nekoliko…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    ZNAČAJNI DOGAĐAJI I DATUMI IZ PROŠLOSTI SOMBORSKIH BUNJEVACA

    Četiri veka Bunjevci su prisutni u Somboru. Doseljeni su ovamo u više navrata tokom 17. veka sa prostora Kliškog i Ličkog sandžaka (zapadna Hercegovina, severna Dalmacija, jugozapadna Bosna i Lika). Većim delom potiču od starih bosanskih i hercegovačkih katoličkih porodica, koje su se selile prema Dalmaciji i Lici, ali među njihovim precima je bilo i starih dalmatinskih i ličkih hrvatskih porodica, koje su na ovom porstoru živele i pre turskih osvajanja. Od kraja 17. veka i tokom naredna dva i po stoleća Bunjevci su u Somboru predstavljali između 1/3 i 1/4 ukupnog broja stanovnika. Nekada somborski graničari, od druge polovine 18. veka ovdašnji Bunjevci su mahom dobrostojeći salašari, koji najčešće…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVA ODA SOMBORU – EPSKI SPEV IZ 18. VEKA

    Franjevac somborskog franjevačkog samostana (manastira) Bona Mihaljević (1742-1788), izuzetno zaslužan za nastanak hronike franjevačkog samostana ali i grada Sombora za period od kraja 17. do kraja 18. veka, koja je pisana na latinskom jeziku (o njoj je na ovom sajtu prilog objavljen 25. februara 2019), pred kraj boravka u Somboru napisao je spev „Kripost posli smrti živi. Pivaoc putnik somborski putujući pripiva“. Sudeći po svojim poslednjim stihovima, spev je nastao u razdoblju između jula 1786. godine, kada je carskom naredbom somborski franjevački samostan raspušten, i januara naredne godine, kada su i poslednji franjevci, među kojima je, prema popisu, bio i Mihaljević, bili iseljeni. Spev Bone Mihaljevića sadrži 174 deseteračka dvostiha…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    “MIROSLAVLJEVO JEVANĐELJE” DAROVAO JE SOMBORSKOJ PREPARANDIJI SRPSKI KRALJ ALEKSANDAR OBRENOVIĆ

    Najstariji srpski pedagoški časopis „Školski list“, koji je uređivao Nikola Vukićević, dugogodišnji upravnik Srpske učiteljske škole (Preparandije) u Somboru, u broju četiri, od 30. aprila 1898. godine, na 62. strani, u rubrici „Školske vesti“, doneo je vest pod naslovom „Dar Učiteljskoj školi u Somboru“. U vesti se kaže: Njegovo veličanstvo kralj Srbije Aleksandar I blagovoleo je podariti jedan faksimilisani primerak Miroslavljevog jevanđelja i Srpskoj učiteljskoj školi somborskoj. Uprava zavodska je nadležnim putem blagodarila uzvišenom darovatelju na ovom lepom i retkom daru. Reč je o prvom, hromofotolitografskom izdanju Miroslavljevog jevanđelja – najstarije i najlepše srpske rukopisne ćirilične knjige i najvažnijeg spomenika srpske srednjovekovne pismenosti, nastalom krajem 12. veka, koje je priredio…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    CRVENOKOSA BOGINJA IZ DERONJA

    U Bačkom Podunavlju, koje može da se smatra jednom od kolevki savremene evropske civilizacije, na zaštićenom arheološkom lokalitetu Donja Branjevina, oko 35 km južno od Sombora i šest kilometara zapadno od bačkog sela Deronje, na prostoru između Dunava i nekadašnjeg toka reke Mostonge (danas kanala Dunav-Tisa-Dunav), pronađen je pre 30 godina jedan od najdragocenijih arheoloških nalaza na tlu Vojvodine. Reč je o statueti Crvenokose boginje, iz perioda ranog neolita, staroj više od 7.000 godina, koja je, svakako, i najznačajniji pronalazak ovog arheološkog nalazišta, na kome su arheolozi Gradskog muzeja u Somboru i Arheololškog instituta iz Beograda uspešno vodili istraživanja punih trideset godina, između 1965. i 1995. godine (neolitsko naselje ovde…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

    SALAŠKO NASELJE GRADINA

    Atar nekadašnje pustare, a kasnije salaškog naselja Gradina pored Sombora, bio je, po površini, najveći atar na teritoriji grada Sombora. Ime ove pustare u srpskom jeziku obično predstavlja toponim nastao kraj ostataka neke stare tvrđave, na šta kod Gradine ukazuju i arheološki nalazi, kao i mapa Bačke županije, na kojoj je 1760. i 1766. godine, pored natpisa Velika Gradina (Nagy Gradina), ucrtan simbol tvrđave. U spisku naselja somborske nahije, zapisanih na turskim popisima iz 1554, oko 1570. i 1590. godine, za Gradinu je navedeno da 1554. g. ima jednu, oko 1570. g. četiri, a 1590. g. sedam kuća. U popisima poseda Kaločke nadbiskupije Gradina je oko 1643. g. imala godišnja…