Nakon što je 17. februara 1749. g. carica Marija Terezija potpisala privilegijalno pismo, odnosno Elibertacionu povelju, kojom je Sombor uzdignut u status slobodnih i kraljevskih gradova, što je predstavljalo uspešno finale trogodišnje naporne borbe Somboraca za ostvarivanje svojih prava i privilegija, usledilo je i svečano proglašenje novog statusa grada. Carska Elibertaciona povelja svečano je doneta u Sombor 27. marta 1749. godine. Nju su iz Beča, u posebnoj načinjenoj metalnoj škrinji, doneli ugledni somborski građani Mihailo Bokerović, Avram Rašković i Atanasije Stojšić, koji su se iskrcali na dunavskom pristaništu u selu Monoštoru, severozapadno od Sombora. Mnogobrojni Somborci, predvođeni sveštenstvom obe konfesije, sa 40 konjanika na čijem je čelu bio biro (sudija)…
-
-
SOMBORKA DORA KARAČON FERNBAH – PRVA ZAŠTITNICA PRIRODE I ORNITOLOG
Isidora Dora Karačon rođena je u Somboru 1878. godine. Godine 1895. udala se za Karla Fernbaha iz Apatina, koji će postati veliki župan Bačko-bodroške županije. Posvećena je bila zaštiti prirode i ptica, posebno nakon što je njen suprug tokom 1906/07. g. sagradio dvorac „Baba Pusta“ na pustari Šara (danas selo Aleksa Šantić). Bila je idejni tvorac i realizator sadnje prvog engleskog parka na prostoru šire okoline grada, na imanju pored kaštela čija je bila gospodarica. Park se prostirao na deset hektara, a Dora Fernbah ga je pretvorila u utočište za ptice, u kome je sama dizajnirala velik broj veštačkih gnezda i zidova sa otvorima za ptice, hranilica i posuda (kadica)…
-
SOFIJA PROTIĆ MANOJLOVIĆ – PRVA SOMBORSKA SLIKARKA
Razvoju poznate somborske škole ikonoslikanja na staklu najviše je, tokom 19. stoleća, doprinela Somborka Sofija Protić Manojlović (1828-1917). Rođena je u staroj somborskoj ikonoslikarskoj porodici, kao čukununuka prvog somborskog ikonoslikara Mojseja Popovića, a istim poslom bavili su se i njen pradeda Andrej, deda Mihailo i otac Georgije. Bila je udata za somborskog učitelja Proku Manojlovića. U sećanjima svojih sugrađana, zbog svog neumornog slikanja ikona na staklu, ostala je upamćena kao „vodena majka“. Ikonopisanjem se Sofija bavila još kao devojčica, uz svog oca Georgija Protića. Na njoj je, decenijama, počivala aktivnost somborske radionice za izradu ikona na staklu. Sofija Protić Manojlović radila je i druge ikonopisačke poslove poput izrade i oslikavanja…
-
MARIJA BRANKOVIĆ – PRVA EMANCIPOVANA SOMBORKA
Početkom leta 1717. g. za kapetana somborskog graničarskog šanca postavljen je grof Jovan Janko Branković (oko 1675-1734), naslednik i blizak rođak nesuđenog srpskog despota i pisca obimnog petoknjižja „Slavoneserbske hronike“, grofa Đorđa Brankovića. Supruga kapetana Janka, kako su ga zvali Somborci, bila je Marija, rođena Kostić, najverovatnije rodom iz Feldvara (Bačkog Gradišta), gde je Jovan Branković ranije bio graničarski kapetan. U Somboru su rođena i njihova deca Jelena (1721), Nikola (1729) i Jovan (1733). Ova otresita, sposobna i odlučna žena putuje sa svojim suprugom prilikom njegovih odlazaka do Budima i upoznata je odlično sa njegovim pokušajima da preko carskog dvora stekne veliko nasleđe svog nekadašnjeg rođaka Đorđa Brankovića u Erdelju.…
-
IZLOŽBA “U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI SLIKARA” (Sombor, 15.02.2020)
U Galeriji savremene umetnosti Gradskog muzeja u Somboru, povodom Dana grada Sombora, otvorena je u subotu uveče, 15. februara 2020, izložba U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI SLIKARA. Reč je o izložbi dvadesetak radova savremenih srpskih umetnika, koji su, ujedno, reprodukovani u upravo objavljenoj i prethodno veče promovisanoj monografiji Milana Stepanovića U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI STOLEĆA. Slike potiču iz kolekcije somborskog izdavača i kolekcionara Ivana Ivančeva. Izložbu je otvorila Milka Ljuboja, kustos somborskog Gradskog muzeja. Zanimljivo je videti kako umetnici, koji ne žive u Somboru, doživljavaju njegov urbanitet i arhitektonsku baštinu starog gradskog jezgra, odnosno neka od prepoznatljivih mesta Sombora. Izložba predstavlja deo estetskog pletiva utkanog u monografiju…
-
SOMBOR U KOLOPLETU MUZA I ČOVEKOLJUBLJA (BESEDA dr SAŠE MARKOVIĆA NA PROMOCJI MONOGRAFIJE “U TOM SOMBORU…”, 14. FEBRUARA 2020)
Beseda istoričara prof. dr Saše Markovića, redaktora monografije “U tom Somboru… Grad u prizmi stoleća”, izgovorena na promociji knjige, u Velikoj sali zdanja Županije u Somboru, 14. februara 2020. godine: SOMBOR U KOLOPLETU MUZA I ČOVEKOLJUBLJA U svom pomalo melanholičnom osvrtu na desetogodišnjicu od prisajedinjenja Vojvodine Kraljevini Srbiji, 1928. godine, Isidora Sekulić – jedna od najpoznatijih učenica somborske Preparandije, podelila je sa drugima utisak o Vojvodini koja se zapustila i kojoj je potrebna svojevrsna renesansa. Sa tim u vezi ona je izrazila nadu da će ovu kulturnu obnovu pokrenuti gradovi, a posebno upečatljiv je, po njenom mišljenju Sombor koji treba da bude „perjanik“ u ovom procesu. Tom prilikom je ona…
-
SOMBOR – MOGUĆNOST SNA (PREDGOVOR dr DRAŠKA REĐEPA MONOGRAFIJI “U TOM SOMBORU…”)
Sombor ide u red onih magičnih i nadasve uticajnih naših imenica, pre svega zbog snažnih utisaka putnika namernika o bezmalo savršenom, a svakako završenom planimetrijskom snu. I Bogdan Bogdanović, i Ranko Radović, i potpisnik ovih rečenica, u fenomenu somborske čudesne školjke, koju je prvi uočio Marin Đurašin, a Branislav Jovin pretočio u artikulisanu urbanističku bajku, tvrdili su, veoma nespokojno u stvari, kako je grad ono poslednje i najuzvišenije čovekovo prebivalište, u antičkim vremenima nalik na državu, na čitav svet, u poznijim stolećima kampanilističko slavlje one zvonjave, koja je toliko uznemiravala putnike s istoka, i kako on u biti u svakom času, kao živ organizam, kao čovekoliko priviđenje, nestaje, umirući da…
-
REČ AUTORA (NA PROMOCIJI MONOGRAFIJE “U TOM SOMBORU…”, 14. FEBRUARA 2020)
Obraćanje Milana Stepanovića, autora monografije “U tom Somboru – Grad u prizmi stoleća” na predstavljanju knjige u Velikoj sali zdanja Županije u Somboru, 14. februara 2020. godine: Poštovana gradonačelnice, časni oče, dame i gospodo, dragi sugrađani, gosti i prijatelji, Težnje savremene istoriografije sve više se kreću ka proučavanju istorije svakodnevnog života. Ovaj, danas već uticajan pravac, po svojoj prirodi najpogodniji je za izučavanje na lokalnom nivou. Zbog toga je, poslednjih decenija, vidno prisutan uspon lokalne, odnosno mikroistorije, koja, po definiciji prof. dr Čarlsa Džojnera, teži za odgovorima na velika pitanja u malim sredinama. Stoga i monografija U TOM SOMBORU – GRAD U PRIZMI STOLEĆA prikazuje ovaj naš stari panonski grad,…
-
PROMOCIJA MONOGRAFIJE “U TOM SOMBORU – GRAD U PRIZMI STOLEĆA” (SOMBOR, 14. FEBRUARA 2020)
U Velikoj Sali zdanja Županije u Somboru predstavljena je 14. februara 2020. godine, kao prva u nizu manifestacija koje obeležavaju Dan Grada Sombora, upravo štampana monografija Milana Stepanovića „U tom Somboru – Grad u prizmi stoleća“. Ova obimna i luskuzna monografija štampana je na 416 strana i predstavlja grad Sombor kroz istoriju, ali i njegovu arhitekturu, kulturni identitet, prosvetu, duhovni život i prepoznatljivosti. Objavljivanje monografije pomogao je Grad Sombor, a objavljena je u izdanju UG „Norma“ Sombor, Gradske biblioteke „Karlo Bijelicki“ i Gradskog muzeja u Somboru. Prisutnima, koji su u prepunoj sali prisustvovali predstavljanju knjige, prvo se obratila gradonačelnica Sombora Dušanka Golubović, a potom, u ime izdavača, i direktorica somborske…
-
KAKO SE ŠKOLOVAO LAZA KOSTIĆ
Rođen u Kovilju, 11. februara 1841. godine (po novom kalendaru), kao sin šajkaškog graničarskog feldvenbela (narednika) Petra Kostića i Hristine rođ. Jovanović, Laza Kostić se školovao u šest sela i gradova – Kovilju, Đurđevu, Pančevu, Novom Sadu, Budimu i Pešti (sve do 1873. g. Budim i Pešta bili su zasebni gradovi). Ostavši rano bez majke, staranje o dečaku preuzeli su njen imućni brat Pavle Jovanović i njena starija sestra Katarina udova Atanacković (bila je snaha tadašnjeg vladike bačkog Platona Atanackovića). Po završenoj trogodišnjoj osnovnoj školi u Kovilju i Đurđevu, otac je Lazu Kostića upisao 1851. g. u nemačku realnu gimnaziju u Pančevu, gde je završio prva dva razreda sa odličnim…
