Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

BILIĆ

Pustara, a kasnije salaško naselje Bilić (Bilics) zabeležena je najranije početkom poslednje decenije 17. veka, u posedu ili zakupu vlastelinske porodice Geci, sa deset forinti godišnjeg prihoda od zakupa. Godine 1702, na spisku pustara koje su pripadale somborskim graničarima. Da je pustara sa ovim imenom postojala ranije svedoči i prezime Ilije Bilićanina, koji je zabeležen kao stanovnik Sombora 1699. godine.

Kao pustara u vlasništvu somborskih graničara Bilić je ponovo zapisan 1720. i 1740. godine. U detaljnom opisu somborskih pustara, koji je 1746. godine, nakon razvojačenja graničarskog šanca, načinio komorski administrator Franc Jozef de Redl, zapisano je da je pustara Bilić (Prædium Bility) od Sombora udaljena tri četvrtine časa, da u njenom ataru postoje ruševine ili ostaci nekadašnje crkve (rudera ecclesia), tekuće i stajaće vode, kao i uređeni salaši somborskih graničara. Na pustari je moglo da se nastani 60 težaka (ruricole) i da bude zasejeno 300 njiva (požunskih jutara) jesenjih useva (pšenice), kao i 140 njiva prolećnih useva (po 40 njiva ječma i zobi, a po 30 prosa i turske pšenice ili kukuruza). Pašnjaci u ataru pustare mogli su, tokom leta, da ishrane 500 grla stoke, a livade su davale 700 plastova sena. Procena godišnjih prihoda iznosila je 498 forinti i 30 krajcera, a ukupna vrednost Bilića procenjena je na 9.970 forinti.

Bilić na mapi somborskih poseda iz 1746. god.
Opis Bilića iz 1746. god.

Bilić je ubeležen na svim najstarijim mapama Sombora (1746, 1783, 1825), a nalazio se i na spisku pustara koje su 1749. g. gradu dodeljene Elibertacionom poveljom.

Najstariji popis posednika na Biliću sačinjen je 1746. godine, kada su ovde zapisana imanja porodica Bešić, Koleđanski, Kusonić, Mašić, Maširević, Milanković, Obadić, Pejić, Racić, Stojadinov, Šešević, Šijačić, Terzić i Terzin. Narednih godina i decenija ovde će salaše i posede imati i porodice Bećin, Josić, Maksimović, Manojlović, Mišković, Petrović, Radišić, Rančevac (kasnije Manojlović), Relić, Sečujski i Velimirović.

Bilić na mapi iz 1767. god.
Bilić (zapisan kao Veliki Bilić) na mapi s kraja 18. veka

Atar Bilića prostirao se 1763. g. na 4.590 starih jutara, a prema podatku iz 1805. g. Bilić je, sa Obzirom, zauzima 4.984 stara jutara.

Atar Bilića 1805. god.

Bilić je neko vreme beležen i kao Veliki Bilić (na mapi 1783), dok je Mali Bilić, koji se nalazio južno od Velikog Bilića, do kraja XVIII veka postao deo salaškog naselja nazvanog Obzir. Deo atara Bilića, koji je do kraja XVIII veka naselila porodica Bandobranski, nazvan je Pujgeri.

U ataru Bilića (sa Obzirom i Miličićem) bilo je 1828. g. ukupno 4.850 starih jutara (ili lanaca) oranica i senokosa, a bilićka zemlja je po valjanosti razvrstana u treću klasu.

Atar Bilića 1831. god.

Na popisu iz 1849. g. u Biliću je bilo 67 domaćinstava, a zabeleženo je 15 kuća Maširevića, 8 kuća Sečujskih, 7 kuća Josića, po 6 kuća Manojlovića i Šeševića, po 5 kuća Bandobranskih i Mašića, 4 kuće Kusonića, po 3 kuće Pejića i Racića, 2 kuće Maksimovića i po jedna kuća Laloševića, Miškovića i Velimirovića.

Bilić oko 1870. god.

Škola u Biliću radila je 1870. godine, a zavetnu crkvicu Ognjene Marije podigao je na bilićkoj vodici 1900. g. veleposednik, žitarski trgovac i bankar Kosta Georgijević-Grk.

Bilićka vodica

Bilićani su dugo čuvali stare srpske običaje, a pojedini su bili vezani samo za ovo naselje, pa etnolozi navode kako su za Mali Božić (pravoslavnu Novu godinu) Bilićani u kućama prvo jeli malo bele bundeve da se ne bi tokom godine ošugali ili su za Svetog Iliju nosili iz crkve sveću koju bi palili u slučaju jakog nevremena, a o koju bi privezali venčić trave opleten u crkvi na praznik Duhova.

Bilić danas

Prema popisu iz 1991. godine, u Biliću je živelo 89 domaćinstava. Najstarije bilićke porodice, čiji su preci zabeleženi ovde još 1746. godine, a koje i danas u Biliću imaju salaše, jesu Mašić, Maširević, Racić i Šešević. Preci današnjih bilićkih Josića, Manojlovića i Sečujskih zabeleženi su ovde najranije 1759. godine, a doseljeni su u Bilić odmah nakon elibertacije Sombora. Preci ovdašnjih Bandobranskih, Beljanskih i Miškovića doselili su se u Bilić pre 1795. godine, a Relića do kraja XIX veka. Današnje bilićke porodice Canjev (bugarskog porekla), Galetin, Gucunja, Kelić, Kovačev, Kurjakov, Prodanov, Tanurdžić, Tešić, Vrsajkov i Vukadinović potomci su okolnih salašara i stanovnika obližnjih sela ili grada, koji su se u Bilić doselili u drugoj polovini XIX i tokom XX veka. Sem njih, prema podacima iz 2002. godine, na salašima žive i porodice Antunović, Duraković, Ješić, Kolić, Romanić, Sprečaković, Trepić, Vinković, Vukelić i Vuković.

Bilić danas

      Milan Stepanović

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.