• Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    ČONOPLJA

    Selo Čonoplja nalazi se desetak kilometara severoistično od Sombora. Najranije je zapisano 1399. g. kada je posed Chomakla zabeležen u jednom aktu o razgraničenju u okolini naselja Sentmihalj (preteče današnjeg Sombora). Čonoplja se tada nalazila u vlasništvu vlastelinske porodice Cobor. Selo Chomoklya pominje se i 1520. godine, kada je ovde živelo sedam domaćina mađarskih imena. Posle turskog osvajanja Bačke, Čonoplja je 1570. g. zapisana kao selo u somborskoj nahiji, u kome je živelo 26 domaćina srpskih imena. Neposredno nakon povlačenja Turaka (1687) Čonoplja je naselje sa 20 kuća. Stanovništvo se do kraja 17. veka raselilo (u Sivcu je 1721. g. zapisano prezime Čonopljanin), a Čonoplja je, kao nenastanjena pustara, 1702.…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    ALEKSA ŠANTIĆ (ŠARA)

    Najmlađe naselje u somborskom okruženju, nazvano imenom hercegovačkog pesnika Alekse Šantića (1868-1924), koje se nalazi severoistočno od Sombora, na putu između sela Svetozar Miletić i Bajmok, nastalo je između 1923. i 1925. godine, kada su na posedu nekadašnje pustare Šara naseljeni srpski ratni dobrovoljci iz Hercegovine, s Korduna i Like. Selo Šara (od mađ. Sár – blato) zabeleženo je još 1522. godine, kada su ovde živela 24 domaćina mađarskih imena i prezimena (u široj okolini Sombora posedi sa imenom Šar[a] zapisani su i u 14. i 15. veku, ali su se nalazili kraj Doroslova i Heteša – današnje Kupusine). U vreme turske uprave naselje Šara imalo je 1570. g. 16…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    LEMEŠ (SVETOZAR MILETIĆ)

    Prvi pomen naselja Miletić potiče iz 1633. godine, kada je ovo naselje (zapisano kao Meritić), sa susednom pustarom Šara, dato u posed Kovač Miklošu. Godine 1650. naselje je zapisano sa imenom Militić i plaćalo je 16 forinti dažbina Kaločkoj nadbiskupiji. Iste godine Militić je zabeležen u posedu trojice mađarskih vlastelina, a 1660. g. nalazio se u posedu porodice Bori. Godine 1676. Militić je bio naseljen, a njegovi žitelji odbili su da plate dažbine zakupniku poreza Kaločke nadbiskupije, zbog čega je on protestovao kod somborskog kadije. Neposredno po odlasku Turaka iz Bačke, naselje je zapisano sa imenom Nađ Militić, a u njemu je bilo 60 kuća, koje su imale prinose od…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    STANIŠIĆ

    Prvi pomen Stanišića, sela koje se nalazi dvadeset kilometara severno od Sombora, potiče iz 1658. godine, kada je ugarski palatin dodelio ovu pustaru u somborskoj nahiji generalu Palu Šerenjiju. Godine 1676. Stanišić je bio naseljen, a njegovi žitelji odbili su da plate dažbine zakupniku poreza Kaločke nadbiskupije, zbog čega je on protestovao kod somborskog kadije. Posle odlaska Turaka, žitelji Stanišića su se raselili (u Somboru je, početkom 18. veka, zapisano prezime Stanišićki), a selo je 1698. g. zabeleženo kao zapustelo. Od 1702. do 1745. g. Stanišić je, sa još 27 okolnih pustara, pripadao somborskim graničarima, a nakon toga ugarskoj državnoj komori, koja je ovde napasala carsku marvu. Najstariji zapis o…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

    APRIL NA SOMBORSKIM SALAŠIMA

    April je na salašima oko Sombora predstavljao mesec u kome je probuđena priroda tražila punu pažnju salašara.  Po njivama je nastavljena setva jarih žita i prolećnih useva. Na ugaru (nađubrenom još prethodne jeseni) sejana je trava za mladu marvu, pomešana sa zoblju, dok je za krave muzare sejana heljda sa ječmom. Ovakvi travnjaci zasejani na ugaru mogli su da budu košeni po dva, pa i tri puta godišnje. Na ugaru, koji je bliže salašu, sejani su i kupus, krompir, žuta i bela repa, kudelja, proso (proja), pa i kukuruz, a sav rod sa njih skidan je pre no što ova zemlja bude uzorana i posejana ozimim usevima. Sa livada je čišćena…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    RIĐICA

    Najstariji podatak o Riđici (mađ. Reg) u srednjovekovnoj Bodroškoj županiji, potiče iz 1346. godine, kada je ovaj posed dat u zakup vlastelinskoj porodici Teteš, sa obavezom da ga naseli kmetovima. Riđica se 1399. g. nalazila u vlasništvu porodice Cobor, a zabeležena je više puta tokom 15. i s početka 16. veka (1536. g. pripadala je plemkinji Katarini Orlović). Beleži je 1590. g. turski defter, kao selo u somborskoj nahiji, sa 21 kućom, a ime sela zapisano je i početkom 17. veka u Kruševskom pomeniku, kada su kaluđeri kruševskog manastira obilazili predele preko Save i Dunava. Godine 1650. stanovnici Riđice plaćali su 20 forinti poreza na posed Kaločkoj nadbiskupiji. Naselje je…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    RASTINA

    Rastina se pominje se kao posed u srednjovekovnoj Bodroškoj županiji najranije krajem 13. veka (1299), sa imenom Harasti, a zatim i više puta tokom 14, 15. i početkom 16. veka. U vreme turske vlasti Rastina se javlja na popisu iz 1554. godine, kada su ovde zabeležene svega tri kuće. U turskom defteru iz 1570. g. u somborskoj nahiji su zabeležene dva sela sa imenom Rastina (Harastina), sa osam,odnosno 21 zapisanom srpskom porodicom, a 1580. i 1590. g. Rastina je zapisana sa 23 oporezovane kuće. Godine 1650. ovdašnji stanovnici plaćali su Kaločkoj nadbiskupiji 14 foriniti poreza za korišćenje imovine. Posle povlačenja Turaka Rastina je, početkom devedesetih godina 17. veka, zapisana kao…

  • RAVNIČARSKI DIVANI

    ČIKA RADA – SOMBORSKI RUSO

    „Somborski Ruso“, kako je Jovan Skerlić nazvao dr Radivoja Simonovića, lekara i zdravstvenog prosvetitelja, plodnog pisca, istoričara, etnografa, geografa, planinara i fotografa, rođen je u sremačkom selu Ledinci 1858. godine. Po završetku medicinskih studija u Beču radio je kao vojni lekar u Češkoj. Služba ga je 1887. g. odvela u Hercegovinu, a zatim u Trst, nakon čega je četiri godine bio opštinski lekar u Milni na Braču, pa banjski lekar u Lipiku, u Slavoniji. Odatle se, 1896. godine, doselio u Sombor, gde je otvorio privatnu ordinaciju. Naklonost i poverenje sugrađana stekao je svojim savesnim radom, izrazitim intelektom, ali i pristupačnošću i neposrednošću. Prisno je drugovao sa već ostarelim Lazom Kostićem,…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  SLAVNI SINOVI RAVNICE,  Znamenite ličnosti

    SOMBORAC – GEOLOG SVETSKOG UGLEDA (DR ANTAL KOH)

    Antal Koh, svetski poznat geolog, mineralog, palanteolog i petrograf rođen je u 1843. g. Somboru, u ovdašnjoj mađarskoj porodici, kao sin Krištofa Koha i Ane Ajgl. U Somboru je dobio osnovno obrazovanje, a gimnaziju je pohađao u Kaloči i Baji. Doktorirao je na Univertzitetu u Pešti već 1864. godine. Od 1865. g. bio je nastavnik gimnazije u Eperješu (danas Prešov u Slovačkoj), a 1867. g. izabran je za docenta na Odseku za zoologiju Kraljevskog univerziteta u Budimu. Radio je 1869. g. kao zamenik geologa u tek osnovanom Mađarskom geološkom institutu, posle čega je, s državnom stipendijom, nastavio školovanje u Beču i Bonu. Po povratku je ponovo radio u Geološkom institutu,…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    GAKOVO

    Selo severno od Sombora, nastalo na delovima srednjovekovnih poseda Bodroške županije Paka i Sentlerinc, najranije je zapisano 1658. g. kada je postalo vlasništvo Salatanji Đerđa. Početkom poslednje decenije 17. veka Gakovo je zabeleženo kao fiskalna (komorska) pustara, koja se 1702. g. nalazila na spisku pustara dodeljenih somborskim graničarima. Oni su pustaru Gakovo koristili do 1745. godine, kada je ponovo stekla status komorske. Prema opisu pustare, koji je 1746. g. načinio komorski administrator Franc Redl, njeni godišnji prihodi procenjeni su na 454 forinte i 45 denara, a ukupna vrednost na 9.095 forinti. Ujedno, procenjeno je i da bi ovde moglo da bude naseljeno najmanje 65 porodica. Kada je, početkom šezdesetih godina…