Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

BROJ GRANIČARA U ŠANČEVIMA NA POTISKOJ VOJNOJ GRANICI 1720/21.

Potiska vojna granica osnovana je 1702. godine. Većim delom svog poluvekovnog postojanja, ova granica imala je 14 vojnih šančeva (kasnije će na spisku graničarskih šančeva biti dodato još jedno naselje – današnji Bački Brestovac). Većina naselja nalazila se uz reku Tisu, osim Sentomaša (Srbobrana), Subotice i Sombora, koji su pripadali granici, ali su bili manje ili više udaljeni od Tise. Komanda granice ili krajine nalazila se u Segedinu. Većim delom graničari su bili srpske narodnosti, u Segedinu su uz srpske graničare u vojnoj službi bili i Mađari, a u Subotici i Somboru među graničarima je bio i znatan broj Bunjevaca. Svakim šancem komandovao je kapetan.

Šančevi Potiske vojne granice pred njeno razvojačenje, četrdesetih godina 18. veka

Celokupno stanovništvo (odnosno kućne starešine) šančeva koji su pripadali Potiskoj granici, poimenično je popisano 1720. godine, a iz 1721. g. sačuvan je popis broja vojnika u svakom od šančeva (osim Segedina, mada se zna i tačan broj graničara u Segedinu iz popisa 1720. godine). Prema ovom popisu broj graničara bio je sledeći:

SUBOTICA (SZABATKA): 205
SOMBOR (ZOMBOR): 272
SENTOMAŠ, danas SRBOBRAN (SZENT THOMAS): 54
ŽABALJ (SZABLIA): 90
ČURUG (CSUROK): 91
FELDVAR, danas BAČKO GRADIŠTE (FE[L]DVAR): 39
BEČEJ (BECSE): 63
PETROVO SELO, danas BAČKO PETROVO SELO (PETROVASZELLO): 44
MOL (MOHUL): 27
OSTROVA ili ADA (OSZTROVA): 69
SENTA (SZENTA): 85
KANJIŽA (KANISSA): 65
MARTONOŠ (MARTONOS): 92

Zbirni popis broja graničara u šančevima Potiske granice 1721. god.

Bez Segedina, na Potiskoj vojnoj granici, bilo je 1721. g. 1.196 graničara, pešaka (hajduka) i konjanika (husara), sa oružjem, uniformom i konjima koje su lično nabavljali. U Segedinu su 1720. g. popisana 193 graničara, pa je ukupan broj graničara Potiske vojne granice zapravo iznosio 1.389 graničara. Sombor, Subotica i Segedin bila su tri najveća šanca. Graničari su pored svojih naselja imali i velike pustare koje su obrađivali, a 61,5 pustara je zapisana u vlasništvu potiskih graničara 1720. godine (Sombor je imao najviše – 28, Subotica je imala 12, a svi ostali šančevi imali su ispod pet pustara, osim Martonoša i Segedina koji nisu imali pustare). Ovaj popis donosi i zanimljiv podatak o tome da je tokom Varadinskog rata (1716-1718) u turskom zarobljeništvu bilo 55 potiskih graničara (iz Sombora 11), za čiji je otkup plaćen visok iznos od 15.438 srebrnih forinti.

Potiski graničar početkom četrdesetih godina 18. veka

Milan Stepanović

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.