Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

SOMBOR NA STARIM MAPAMA

Znatan je broj mapa južnih delova nekadašnje Ugarske kraljevine, načinjenih u 16. i 17. veku, ali je na njima retko ucrtan i grad Sombor, mada je u to vreme bio znatnije naselje (od 1541. do 1687. g. i nahijsko središte, tvrđava i trgovački grad).

Nema ga na prvoj Lazarusovoj mapi Ugarske iz 1528. g. (ni pod ranijim imenom Coborsentmihalj), na kojoj se nalaze obližnja naselja Kolut, Bodrog, Apatin i Sonta. Slično će biti i narednih decenija (mape za južne predele Ugarske, pod turskom vlasti, najčešće su rađene precrtavanjem stanja sa starijih mapa).

Detalj Lazarusove mape iz 1528. godine, na kojoj su ucrtani Bodrog, Apatin i Sonta (na mestu gde se tada nalazilo naselje Coborsentmihalj – Sombor, nalazi se natpis)

Na mapi Ugarske, kartografa Volfganga Lacijusa, iz 1556. godine, geografski tačno je ucrtan Sombor sa simbolom tvrđave, ali bez oznake imena naselja, samo sa natpisom Com. Bodroghien (Bodroška županija).

Detalj sa Lacijusove mape iz 1556. god. (Sombor je zaokružen)

Mapa Ugarske Matijasa Zinta iz 1567. godine, takođe geografski tačno beleži Sombor, sa ucrtanim simbolom ovdašnje tvrđave (kulom), ali ime naselja na mapi nije zapisano.

Detalj sa mape Matijasa Zinta iz 1567. god. (Sombor je zaokružen)

Na mapama Ugarske, koje su sačinili Franc Hogenberg 1575. g. i Janoš Žamboki 1579. godine, mesto na kome se nalazi Sombor obeleženo je crtežom stada ovaca, kao oznakom za razvijeno stočarstvo, ali imena grada ponovo nema.

Detalj mape Franca Hogenberga iz 1575. god. (na mestu Sombora ucrtane su ovce)
Detalj mape Janoša Žambokija iz 1579. god. (na mestu Sombora ucrtano je stado ovaca)

Tek nepuno stoleće kasnije, skoro istovremeno sa opisom Sombora iz pera Evlije Čelebija, jedan drugi putnik, Hajnrih Otendorf, ucrtao je 1667. g. na svojoj putopisnoj mapi Sombor (piše: Sambor), sa predstavom ovdašnje tvrđave, u čijim su zidinama ucrtane spratnica i prizemna kuća, sa tornjem (ili minaretom), ali i sa salašima nedaleko od grada.

Sombor (zaokružen) na putopisnoj mapi Hajnriha Otendorfa iz 1667. god. (detalj)

I na mapi središnjeg dela Mađarske, koju je 1670. g. u Nirnbergu objavio Johan Hofman, ubeležen je Sombor (ispod Kaloče i Baje), okružen drvenim palisadama sa stražarskim kulama, sa kućama unutar palisada i visokim minaretom.

Sombor (zaokružen), ponovo bez imena, na Hofmanovoj mapi iz 1670. god. (detalj)

Na mapi Slavonije, Srema, Bačke i Baranje, iz vremena Velikog bečkog rata, (1685), Sombor je predstavljen simbolom grada (ville), a ucrtan je i na planu austrijske opsade turskog Osijeka, iz juna 1687. godine, kada je za Sombor, koji se nazirao na obzorju preko Dunava (sa četiri minareta i tornjem), zapisano objašnjenje na italijanskom: Sambor citta mercantile posseduta allora da Turchi (Sombor, trgovački grad, još u posedu Turaka).

Sombor (zaokružen) na mapi iz 1685. god. (detalj)
Sombor (zaokružen) na planu opsade Osijeka iz 1687. god. (detalj)

Godine 1700. Sombor je detaljno, kao veduta, prikazan na mapi Baranje i dela Bačke.

Sombor kao veduta na mapi Baranje i dela Bačke iz 1700. god. (detalj)

Od početka XVIII veka, na većini austrijskih, nemačkih, francuskih ili holandskih mapa, Sombor je već bio ucrtan.

Sombor kao graničarski šanac na mapi iz 1709. god. (detalj)

       Milan Stepanović

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.