Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

ČONOPLJA

Selo Čonoplja nalazi se desetak kilometara severoistično od Sombora. Najranije je zapisano 1399. g. kada je posed Chomakla zabeležen u jednom aktu o razgraničenju u okolini naselja Sentmihalj (preteče današnjeg Sombora). Čonoplja se tada nalazila u vlasništvu vlastelinske porodice Cobor. Selo Chomoklya pominje se i 1520. godine, kada je ovde živelo sedam domaćina mađarskih imena.

Posle turskog osvajanja Bačke, Čonoplja je 1570. g. zapisana kao selo u somborskoj nahiji, u kome je živelo 26 domaćina srpskih imena. Neposredno nakon povlačenja Turaka (1687) Čonoplja je naselje sa 20 kuća. Stanovništvo se do kraja 17. veka raselilo (u Sivcu je 1721. g. zapisano prezime Čonopljanin), a Čonoplja je, kao nenastanjena pustara, 1702. g. pripojena posedima somborskih graničara.

Sačuvan je opis pustare Čonoplja, koji je 1746. g. načinio komorski administrator Franc Redl. U njemu je navedeno da je pustara udaljena od Sombora jedan čas jahanja i da na njoj postoje crkveno mesto, stajaće i tekuće vode, kao i uređeni salaši somborskih graničara. U ataru Čonoplje moglo je da se naseli 80 zemljodelaca i da bude zasejeno 350 njiva jesenjih, a 215 njiva prolećnih useva (po 70 njiva ječma i zobi, 40 prosa i 35 njiva kukuruza). Pašnjaci su mogli da ishrane 400 grla stoke, a livade su davale 500 plastova sena. Procena godišnjih prihoda iznosila je 517 forinti i 30 krajcera, a vrednost pustare procenjena je na 10.350 forinti.

Čonoplja kao somborska pustara na mapi iz 1746. god.
Čonoplja (upisana kao naselje) na mapi Bačke županije iz 1748. god.

Nakon razvojačenja Sombora, Čonoplja je postala komorski posed, na kome je, po preporuci komorskog administratora Franca Redla, 1747. g. naseljen deo graničarskih somborskih bunjevačkih porodica (prve preseljene bile su pojedine grane porodica Bošnjak, Burnać, Džinić, Pašalić, Paštrović, Probojčević i Vuković, a zatim su doseljene i porodice Beretić, Kovačević, Palić, Pašalić, Pletikosić, Požarković, Stanković, Žuljević i druge). Ataru Čonoplje je uskoro pripojen i atar susedne pustare Dolovi.

Atar Čonoplje na mapi iz sedamdesetih godina 18. veka

Baron Redl je 1752. g. poverio Janošu Estergamiju da u Čonoplju preseli i nekoliko desetina mađarskih i slovačkih porodica rimokatoličke veroispovesti. Godine 1763. g. ovde je bilo već 115 kuća (46 bunjevačkih, 5 šokačkih, 49 mađarskih, 4 slovačke, 2 jevrejske i devet komunalnih domova). Novo masovno naseljavanje ovog sela dogodilo se 1786. g. kada je kolonizovano preko 100 nemačkih porodica.

Čonoplja na mapi s kraja 18. veka i pečat sela iz 1821. god.

Već 1791. g. u Čonoplji živi 2.137 stanovnika, 1810. g. 3.097, 1836. g. 4.236, 1882. g. 5.130, 1900. g. 4.861, a 1931. g. 4.859 stanovnika. Prva škola i katolička crkva Svih Svetih podignute su do 1762. godine.

Katolička crkva Svih Svetih

Prema podacima iz 1805. g. atar Čonoplje prostirao se na 17.649 starih jutara (staro jutro je zahvatalo 2.000 kvadratnih hvati).

Atar Čonoplje 1805. god.
Čonoplja na mapi oko 1870. god.

Posle Prvog svetskog rata Čonoplja je pripala Kraljevini SHS. Nakon Drugog svetskog rata, krajem 1945. godine, na mesto raseljenog nemačkog stanovništva, u Čonoplju su kolonizovane 493 mahom srpske porodice (sa 2.496 članova), sa Korduna (većinom iz srezova Slunj i Cetingrad, a manji deo iz Vojnića, Vrginmosta i Cazina). Na prvom posleratnom popisu iz 1948. g. Čonoplja je imala 5.733 stanovnika.

Čonoplja u prvoj polovini 20. veka (kalvarija, opštinska kuća, crkva, te bunjevačka i nemačka škola)
Čonoplja tridesetih godina 20. veka

Početkom novog stoleća u Čonoplji je podignuta i pravoslavna crkva Svete Trojice.

Novosagrađena pravoslavna crkva Svete Trojice
Čonopljansko jezero
Detalj iz dvorišta etno-kuće “Stari ribnjak” u Čonoplji

U selu je, prema popisu iz 2011. godine, živelo 3.426 stanovnika.

                                                                                                                              Milan Stepanović

2 Komentara

  • Aleksandra i Dragan Kosanović

    Prelepo napisano.Ja koja sam došla u Čonoplju mnogo toga nisam znala ,a sa ovim tekstom sam nešto i naučila.Hvala.

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.