• RAVNIČARSKI DIVANI

    SOMBOR JE UŠAO U SVETSKU NAUKU

    Tokom leta 2020. godine, dok je boravio u rodnom Somboru, akademik prof. dr Ivan Gutman (Sombor, 1947) razradio je hemijsku teoriju u okviru koje se pojavljuje jedna nova veličina, takozvani topološki indeks. Dr Gutman je predložio da se on nazove „Somborski indeks“ (engleski: Sombor index). Članak u kome je izložena pomenuta teorija naišao je na neočekivano veliko interesovanje u svetskoj nauci. Za manje od godinu dana, o somborskom indeksu napisano je tridesetak naučnih radova širom sveta, a novi se i dalje pojavljuju. Za nas je značajno da su svi autori, koji su se bavili ovom temom, koristili naziv Sombor index. Tako da danas, sa sigurnošću možemo tvrditi da je ovaj…

  • Arhitektura,  Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    BOĐANSKI MANASTIR – STARO PODUNAVSKO SVETILIŠTE

    Duhovni život pravoslavnog stanovništva na prostoru zapadne Bačke bio je vekovima blisko vezan sa manastirom Vavedenja Presvete Bogorodice u Bođanu, kraj istoimenog sela, južno od Sombora. Manastir je 15 km udaljen od Bača, u pravcu zapada, prema Dunavu. Danas manastirski kompleks čine crkva, kapela, konaci i ekonomski objekti. Bođanski manastir osnovan je 1478. godine, u vreme ugarskog kralja Matije. Predanje govori da ga je podigao trgovac Bogdan iz Dalmacije, koji je u Bačkoj boravio zbog trgovine, pa se, obolevši od očiju, našao na mestu današnjeg manastira. Tu se nalazio izvor lekovite vode u kome se Bogdan umio, posle čega se pomolio i zavetovao da će, ako mu se povrati vid,…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBORSKI GRANIČARSKI OFICIRI OPEVANI SU U EPSKOM SPEVU O BAČKIM JUNACIMA

    Epski spev u desetercu Dostojna plemenite Bačke starih uspomena sadašnji i drugi slavinske krvi delijah slava bačkim plemićem, koji je, na narečju bačkih Bunjevaca, u 799 stihova, napisao i, povodom krunisanja Leopolda II, objavio filozof i pesnik Grgur Peštalić (Vaškut, 1755 – Baja, 1799), nastao je po ugledu na dela Andrije Kačića Miošića i posvećen je vojevanju bačkih Bunjevaca i Srba (graničara Potiske vojne granice) protiv Turaka i drugih neprijatelja Habzburške monarhije od kraja 17. do polovine 18. stoleća, koji: Sridom Bačke gusto prohodaju Pivajući na rat izhodaju; Konj do konja, junak do junaka, Bojno koplje, vojak do vajaka, Bubnji grmu, svirale sviraju, Trublje trubu, da Turke tiraju… Spev je…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  SLAVNI SINOVI RAVNICE,  Znamenite ličnosti

    SOMBORAC – VRHOVNI ŽUPAN BAČKE I BANATA (ISIDOR NIKOLIĆ – SRBOGRADSKI)

    Sentomaška (srbobranska) srpska graničarska porodica Nikolić (nadimka Džaver), dobila je plemstvo 1751. godine, kada je carica i kraljica Marija Terezija plemićku povelju i grb dodelila poručniku Šajkaškog bataljona Živanu Nikoliću iz Sentomaša. Njegov potomak bio je Isidor Nikolić, sa kasnije dodatim plemićkim pridevom „Srbogradski“ (1806-1862), kome je, sa ocem Simeonom i četvoricom braće, potvrđeno plemstvo u Bačko-bodroškoj županiji 1831. godine. Nakon završenih studija prava u Pešti, kao mlad advokat Nikolić je došao u Sombor, gde se 1831. g. oženio Anom, kćerju Davida Konjovića, uticajnog somborskog senatora, a kasnije i gradonačelnika. Nikolić je stupio u službu Bačko-bodroške županije, te je, uskoro, postao veliki županijski beležnik. Bio je poslanik na crkveno-narodnim saborima…

  • DAMARI RAVNICE,  Muzika

    BALAŠEVIĆ I SOMBOR

    Od Opova do Bođana još je dobrih Vojvođana Da im s neba leba naberu… Popunjena je od juče, „tamo gde svih vremena razlike ćute“, velika četvorka stvaralaca kojima je tlo Vojvodine bilo najsnažnije stvaralačko nadahnuće. Pripovedaču i pesniku, Somborcu Veljku Petroviću (1884-1967), slikaru, takođe Somborcu, Milanu Konjoviću (1898-1993) i pesniku, Mokričaninu Miroslavu Miki Antiću (1932-1986), možemo mirne duše da pridodamo, od 19. februara 2021. godine, i Đorđa Balaševića (1953-2021), pesnika i kantautora koji, da je s tim pesničkim darom nekim slučajem rođen na engleskom govornom području, ne bi ni po čemu zaostajao za jednim Bobom Dilanom ili Leonardom Koenom. Gledao sam Đoleta prvi put uživao u jesen 1979. godine, kao…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA KNJIGE “SOMBOR – SLOVO PO SLOVO”

    Povodom Dana grada Sombora, 17. februara 2021. godine, u somborskom Narodnom pozorištu predstavljena je knjiga Milana Stepanovića SOMBOR – SLOVO PO SLOVO (101 priča u 30 slova). Organizator promocije bila je somborska Gradska biblioteka „Karlo Bijelicki“, koja je, sa UG „Norma“ Sombor, i izdavač knjige. Pozdravnu reč pred stotinjak prisutnih posetilaca promocije izgovorila je Nataša Turkić, direktorica Gradske biblioteke, a potom je prisutne i učesnike promocije pozdravila Jovana Miljević, pomoćnica gradonačelnika Sombora. Glumica Biljana Keskenović je pročitala odlomak iz knjige, koji se odnosi na Povelju slobodnog i kraljevskog grada Sombora iz 1749. godine, a zatim je tamburaški orkestar Srednje muzičke škole „Petar Konjović“ odsvirao tri kompozicije, uz pratnju vokalne solistkinje…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    MAKSIM GORKI U SOMBORU

    Kada su carske vlasti, nakon neuspele Ruske revolucije 1905. godine, zatvorile znamenitog ruskog književnika i revolucionara Maksima Gorkog (1868-1936), u intelektualnim krugovima Evrope povedena je kampanja za njegovo oslobađanje, u kojoj su, osim ostalog, učestvovali i Marija Kiri, Ogist Roden, Anatol Frans, pa i naš Radoje Domanović. Već naredne godine Gorki je bio pušten iz zatvora i tajno je otputovao iz Rusije na ostrvo Kapri u Italiji, gde je živeo sve do 1913. godine. Iste godine napisao je i svoj poznati roman „Mati“. Na putu iz Rusije prema Italiji, Maksim Gorki je putovao preko Austrougarske, odnosno vozom od Budimpešte do Sombora i od Sombora prema Rijeci, pa dalje u Italiju.…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    ENGLESKA VERZIJA MONOGRAFIJE “U TOM SOMBORU…” (“IN THAT SOMBOR TOWN…”)

      U štampi je engleska verzija monografije Milana Stepanovića U TOM SOMBORU… GRAD U PRIZMI STOLEĆA, koja se na engleskom zove IN THAT SOMBOR TOWN… SEEN THROUGH THE PRISM OF TIME. Monografija je potpuno istog obima i dimenzija kao srpska ćirilična i latinična verzija (format 31 x 24 cm, 416 strana, pun kolor, kunstdruk hartija, tvrd povez, preko 900 ilustracija). Knjiga će iz štampe izaći do kraja februara ili početka marta 2021. godine, a zainteresovani mogu da je, do izlaska, nabave po pretplatnoj ceni od 4.300,- dinara (prodajna cena biće 6.000,- dinara).

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBORSKI LALOŠEVIĆI – RUSKI PLEMIĆI (ILI DUGO PUTOVANJE OD SOMBORA DO MANDŽURIJE)

    Čudni su putevi Gospodnji. Ova izreka možda se najbolje ocrtava na sudbini jedne grane stare somborske srpske graničarske porodice Lalošević, čije istorijsko putešestvije može da se prati od Peći do Sombora, i od Sombora do Ukrajine i Rusije, pa na kraju sve do daleke Mandžurije u Kini. Prema predanju, preci Laloševića doseljeni su u Sombor u Velikoj seobi, sa Metohije, iz Peći, starog središta srpske patrijaršije. Na popisu somborskih graničara iz 1720. g. zabeležen je Stanoje Lalošević, zastavnik u drugom konjičkom odredu, koji će kasnije imati čin poručnika. I poručnik Jovan Lalošević je, prema zapisu, sa petoricom sinova učestvovao u Austrijsko-turskom ratu od 1737. do 1739. godine, a u njemu…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  RAVNIČARSKI DIVANI,  Znamenja

    ZNAMENJA SOMBORSKIH TRGOVAČKIH I ZANATSKIH CEHOVA

    Prvi podaci o cehovskom ili esnafskom udruživanju somborskih zanatlija potiču s početka 18. veka, pa je 1719. g. u Somboru zabeležen krojački, a 1724. g. i ćurčijski esnaf. Prema Izjavi o alternativi, koja je prethodila elibertaciji grada, a kojom su predstavnici somborskih rimokatolika dali garancije ravnopravnog učešća većinskog pravoslavnog stanovništva u budućoj gradskoj vlasti, u članu 10 navedeno je pravo trgovaca i zanatlija obe veroispovesti da slobodno stvaraju svoje cehove. Nakon što je Sombor 1749. g. dobio status slobodnog i kraljevskog grada, gradski Magistrat je uređivao cehovsko udruživanje i privilegije. Vremenom je rastao i broj trgovaca, pa je polovinom 18. veka u gradu bio 21 veletrgovac marvom žitom i vinom,…