Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

SOMBORSKA NALAZIŠTA NOVCA

U Somboru i najužoj okolini pronađeno je, od kraja 19. do kraja 20. veka, više numizmatičkih nalaza, koji svedoče o prisustvu raznih civilizacija, u rasponu od antičkog doba do 18. stoleća.

Najstariji kovani novac pronađen je u ataru Gradine, a reč je o srebrnom grčkom novcu Dračke oblasti, kovanom na prelazu iz trećeg u drugi vek pre nove ere, koji su ovde, verovatno, doneli keltski trgovci.

Grčki novac Dračke oblasti

Keltski bakarni novac, kovan u prvom veku pre nove ere po uzoru na grčke tetradrahme, pronađen je u ataru Gradine, kao i na gradskom području, sa leve strane Bezdanskog puta, između Jevrejskog groblja i pruge, gde je u iskopanoj zemljanoj posudi otkriveno tridesetak keltskih bakrenjaka.

Bakarni novac podunavskih Kelta kovan po uzoru na grčke tetradrahme

Ratujući i trgujući sa Rimljanima ovdašnji sarmatski stanovnici su, tokom prvih vekova nove ere, dolazili do rimskog novca, koji je pronađen u gradu i užoj okolini, a koji je kovan od polovine I do polovine IV veka nove ere. Pronađen je bronzani i srebrni novac rimskih careva: Vespazijana (vladao između 69. i 79. godine); Tita (79-81); Trajana (98-117), pronađen prilikom gradnje Srpske čitaonice 1882. godine; Hadrijana (117-138); Marka Aurelija (161-180); bronzani medaljon cara Galenija (252-268), pronađen na kraju Batinske ulice; Aurelijana (270-275); zlatnik cara Tacita (275-276), nađen na Vencu Petra Bojovića; bronzana medalja Valerije, supruge cara Galerija (293-311), pronađena u zemljanoj posudi u vinogradu kraj Šikare, te bakarni novčići careva Konstantina Velikog (306-337), pronađeni na početku Sonćanskog puta, kao i cara Konstansa (337-350).

Novac cara Vespazijana
Novac cara Tita
Bakarni novac cara Trajana sa slikom Trajanovog dunavskog mosta na reversu
Novac cara Hadrijana
Novac cara Marka Aurelija
Medaljon cara Galenija
Zlatnik cara Tacita
Bakarni novac Konstantina Velikog

Na teritoriji grada pronađen je i srednjovekovni srebrni novac mađarskih vladara Ištvana I (997-1038) i Bele II (1131-1141), a na levoj obali kanala otkrivena je 1908. g. veća ostava srebrnog mađarskog novca iz 13. veka. Na Vamošer salašu iskopana je, krajem 19. veka, posuda sa većom količinom francuskog i nemačkog „biskupskog“ novca iz vremena I ili II krstaškog rata (kraj 11. ili sredina 12. veka).

Denar prvog ugarskog kralja Sv. Stefana
Denar ugarskog kralja Bele II
Nemački biskupski novac s kraja 11. ili s početka 12. veka

Jedna manja ostava sa sedam zlatnika, iskovanih od kraja 16. do početka 18. veka, je središtu Sombora početkom 20. veka. Najstariji među zlatnicima bio je venecijanski dukat iz vremena dužda Nikole od Ponta (između 1578. i 1585), zatim zlatnik švedskog kralja Gustava II Adolfa iz 1632. godine, holandski dukat iz 1649. godine, a u ostavi su se nalazili i venecijanski dukati iz vremena duždeva Franćeska Molina (između 1646. i 1655) i Markantonija Justinijana (1683-1688).

Zlatnik švedskog kralja Gustava II Adolfa iz 1632. god.
Venecijanski zlatnik dužda Franćeska Molina iz polovine 17. veka

Još jedna ostava novca iz druge polovine 17. i s početka 18. veka, otkrivena je 1984. g. u dvorištu kuće u ulici Vojislava Bakića, na severoistočnom rubu grada, u nekadašnjem predgrađu Crvenka. Sačuvani ili poznati deo ostave sadržao je blizu stotinjak srebrnih seksera (nominalne vrednosti šest krajcera), koji su kovani u kovnicama Austrije, Ugarske, Češke, Moravske i Nemačke, u vremenskom rasponu od 1665. do 1715. godine.

Srebrnih šest seksera austrijskog cara Leopolda I s kraja 17. veka

Milan Stepanović

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.