SLAVNI SINOVI RAVNICE,  Znamenite ličnosti

SAMUILO SAVA MAŠIREVIĆ – PATRIJARH IZ SOMBORA

U istorijskoj senci patrijarha Georgija Brankovića, pa i vladike Platona Atanackovića, ostao je još jedan srpski crkveni velikodostojnik poreklom iz Sombora – Samuilo Sava Maširević, koji se nalazio na najvišem tronu pravoslavne crkve, kao patrijarh karlovački, od 1864. do 1870. godine.

Sava Maširević, u monaštvu prozvan Samuilom, profesor vršačke Bogoslovije, arhimandrit bezdinski, vladika temišvarski, mitropolit karlovački i patrijarh srpski, rođen je oko Savindana 1803. g. u Somboru, kao potomak stare somborske srpske graničarske i svešteničke porodice, koja je doseljena u Sombor u Velikoj seobi 1690. g. sa Kosova i Metohije, iz okoline Peći. Bio je sin imućnog zemljoposednika Avrama Maširevića i unuk Jovana Maširevića, sveštenika somborske Svetođurđevske crkve (neki izvori kao mesto njegovog rođenja pominju somborsko salaško naselje Bilić, u čijem ataru je njegov otac imao salaš i 90 jutara oranice i senokosa). Prve razrede osnovne škole pohađao je u somborskoj glavnoj gradskoj školi (Norma Avrama Mrazovića), kao učenik mladog učitelja Pavla, kasnije vladike Platona, Atanackovića.

Zapis iz protokola krštenih Svetođurđevske crkve u Somboru o krštenju Save Maširevića, budućeg patrijarha Samuila, iz 1803. god.
Svetođurđevska crkva u Somboru (početkom 19. veka) u kojoj je 1803. g. kršten Sava Maširević, potonji patrijarh srpski Samuilo

Nakon završene gimnazije i studija prava, pohađao je i teološke studije. Zamonašio se 1826. g. u manastiru Krušedol. Bio je arhiđakon, sinđel i predavač u vršačkoj Bogosloviji, a zatim i arhimandrit  manastira Svetog Đorđa kraj Temišvara i Bezdina u Banatu (još kao đakon, Samuil Maširević je Pavlu J. Šafariku, radi pregleda i obrade dao prepis Studeničkog tipika iz 1619. godine, koji je iz Šafarikove biblioteke dospeo u Narodni muzej u Pragu, gde se i danas čuva).

Manastir u Bezdinu čiji je Samuilo Maširević bio arhimandrit

Oktobra 1852. g. izabran je Samuilo Maširević za vladiku Temišvarske eparhije, a u vladičanstvo je svečano rukopoložen u maju 1853. godine. Uskoro je odlikovan i carsko-kraljevskim Zlatnim krstom za zasluge sa krunom, kao i sa Leopoldovim ordenom Velikog krsta.

Gramata patrijarha Josifa Rajačića o postavljenju Samuila Maširevića za temišvarskog vladiku 1852. god.

Posle smrti patrijarha Josifa Rajačića, u decembru 1861. godine, Samuil Maširević je imenovan za administratora Karlovačke mitropolije, pa je iz Temišvara u Karlovce prešao početkom marta 1862. godine. Nakon što je srpski patrijaršijski presto bio upražnjen više od dve i po godine, održan je Narodno-crkveni sabor na kome je, 5. avgusta 1864. godine, uz dva uzdržana glasa, vladika Samuilo bio izabran za mitropolita karlovačkog i patrijarha srpskog. Na narednom Saboru, održanom 1865. godine, pod njegovim predsedavanjem usvojeno je novo ustrojstvo Karlovačke mitropolije, koje je uredilo osnove crkvenog života mitropolije tokom sedam narednih decenija.

Temišvarski vladika Samuilo Maširević (zaokružen) na Blagoveštenskom saboru u Karlovcima 1861. god.

Postavši patrijarhom u vreme snažnog sukoba, ispočetka vezanog za crkveno-školska pitanja, a kasnije za podelu vlasti između crkve i političara, koji se polovinom šezdesetih godina 19. stoleća razgoreo između srpske pravoslavne jerarhije i svetovnih političkih predstavnika vojvođanskih Srba predvođenih Svetozarom Miletićem i Jovanom Subotićem, Samuil Maširević nije uspeo da održi narodno-crkveno jedinstvo. Savremenici su ga ocenili kao čoveka plemenite duše i dobronamernog (mada povremeno žestoke naravi), ali nedoraslog prilikama, teškim državnim iskušenjima i političkim borbama. Tada započet sukob između Svetozara Miletića i crkvene jerarhije, nastaviće Miletić i njegovi sledbenici i tokom naredne četiri decenije, na štetu srpskog naroda u Vojvodini i njegovih narodnih interesa. Patrijarh Samuil Maširević je svoje političke protivnike prilično staloženo i pronicljivo okarakterisao kao ljude koje nikakva prisega ne veže, koji se ni na šta ne obziru, koji nikada ne misle na posljedak, koji imajući neprestano na jeziku: narod, narodnu sreću, i napredak, svoje lične sebične ciljeve gone, koji ne raspituju i ne razbiraju mnogo, šta i kako upravo narod misli, šta narod želi i hoće, no koji silom oćeju da im se veruje da su oni jedini pravi predstavnici narodni, da oni jedini izraza mislima i željama narodnim daju, da je njihov glas glas naroda, koji svako uvažavati mora. Ljudi ti znaju šta oćeju, ali to ne kazuju svakome i na svakome mestu, i ta jedina okolnost što oni skrivaju zadnji svoji misli, dovoljna je, da u svakom razboritom čoveku porodi sumnju, da li je ona cel, kojoj oni spješe, dobra da li su sredstva, kojima oni u postizavanju te svoje celi poslužuju, uvek poštena i da li će njiov rad po crkvu i narod spasonosan biti. Možda i nehotice, ovim svojim zapažanjima patrijarh Maširević je postavio neku vrstu etičkog obrasca političkog ponašanja vojvođanskih srpskih političkih predstavnika za mnoge godine i decenije unapred. Patrijarh je smatrao da pravoslavna crkva ima svoje ustrojstvo koje se ne sme menjati, ako je ovostrani deo srpskog naroda rad da sa ostalom braćom svojom po krvi i pravoslavnoj veri u zajednici ostane.

Patrijarh Samuilo Maširević

Sukobi su dostigli vrhunac na Crkveno-narodnom saboru, u leto 1869. godine, kojim je, i pored protivljenja političkog kruga oko Miletića, predsedavao patrijarh Maširević (Nikanor Grujić je zapisao za njega da po nesreći našoj nije bio ni po prirodi ni po znanju i veštini stvoren za to, da upravlja kao pretsednik raspravama saborskim). Patrijarh je, zbog međusobnih podela i sukoba predstavnika narodne i kaluđerske stranke, zasedanje Sabora raspustio 10. jula, smatrajući da se, ako se Sabor ne prekrati, može raskinuti i rastrojiti ustrojstvo naše crkve, a tim isterati iz tela narodnog dušu, t. j. samoubistvo učiniti. Istovremeno je, u strahu da bi moga da bude i ubijen, sastavio svoju poslednju volju.

Potpis patrijarha Maširevića

U vreme Maširevićeve uprave Karlovačkom mitropolijom došlo je i do osamostaljivanja Rumunske pravoslavne crkve, kojom je ranije upravljala Karlovačka mitropolija, do razdeljenja srpske i rumunske crkvene hijerarhije, kao i do deobe fondova između Karlovačke i novouspostavljene Sibinske mitropolije.

Patrijarh Maširević je započeo uređenje prostora oko starog patrijaršijskog dvorskog zdanja u Karlovcima, oko koga je naložio da bude zasađen park, koji i danas postoji. Još kao temišvarski vladika Samuilo Maširević je bio jedan od patrona novosadske gimnazije, a kao patrijarh bio je patron gimnazije u Karlovcima i priložnik 3.300 forinti njenom Gimnazijskom fondu. Redovno je prisustvovao školskim ispitima iz nauke hrišćanske, istorije, filozofije i latinskog jezika.

Patrijarh Samuilo

 

Upravljajući Karlovačkom patrijaršijom  u teškim vremenima, u kojima je  nestalo discipline između sveštenstva, kaluđera i mirjana u crkvenom životu našem, Samuilo Maširević nije bio u mogućnosti da spreči unutrašnje borbe koje su razdirale srpsko crkveno i nacionalno biće u nekadašnjem Vojvodstvu, što ga je iscrplo i učinilo bolešljivim. Umro je u Karlovcima, na Jovandan, 7/19. januara 1870. godine, a sahranjen je u karlovačkoj Sabornoj crkvi.

Saborna crkva u Sremskim Karlovcima, u kojoj je sahranjen patrijarh Samuilo Maširević

Milan Stepanović

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.