• UVODNA REČ

    ZAPLOVIMO RAVNOPLOVOM!

    Dragi prijatelji, pokrenuli smo sajt RAVNOPLOV u želji da predstavimo kulturno-istorijsko nasleđe Sombora i okoline, ali i celokupnog Panonskog prostora i da približimo posetiocu sajta prepoznatljiv šarm ravnice, njene ljude, običaje, lepote i zanimljivosti, njenu prošlost i sadašnjost. Kao što je i Panonska ravnica, i mi ćemo težiti da budemo zona izmirenja suprotnosti, mesto dobrih vibracija i pozitivnih misli, lepih sećanja i vrednih podsećanja na život u tihom, mirnom, skromnom i uzdržljivom svetu, samo naizgled jednolikom i ćutljivom, ali bliskom, živom i toplom, kao gnezdo na dlanu. Pod ogromnim ravničarskim nebom uspravljen čovek, zagledan u njega, saznaje više nego i na vrhu najviše stene: da je sitna, jedva primetna tačka, ali…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    DAN KADA SU SOMBORCI PUCALI JEDNI NA DRUGE

    U viševekovnoj istoriji Sombora postoji samo jedan primer i jedan datum kada su Somborci pucali jedni na druge. U vreme Mađarske revolucije 1848/49. godine grad Sombor je pet puta prelazio iz ruku mađarskih ustanika u ruke srpskih i austrijskih vlasti i obratno. Uspeli su građani Sombora da u tom burnom vremenu sačuvaju grad od razaranja, mada ne i od pljačke, koju su, tokom povremenog međuvlašća, sistemski činile pljačkaške skupine iz okolnih sela Stapara, Sivca i Brestovca, ali i dobrovoljci iz Srbije u redovima srpske vojske tokom njenog boravka u gradu. U svim tim promenama u gradu nije bilo međusobnih oružanih sukoba između većinskog srpskog življa i ovdašnjih Mađara (ali i…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    OKTOBAR NA SOMBORSKIM SALAŠIMA

    Rana jesen bila je jedan od najdelatnijih godišnjih perioda na salašu. Na njivama je završavana setva ječma, pšenice i raži, a na njive pripremljene za prolećne useve voženo je đubre. U sunčanim i suvim danima vađen je krompir (jedan berač bi obuhvatio rukama gornji „kitiš“, a drugi bi ga opkopavao motikom, dok prvi berač ne iščupa sav „bokor“). Krompir je prebiran „na troje“ (veliki,srednji i mali) i ostavljan u džakove. Veliki krompir je korišćen u ishrani ljudi, srednji u ishrani marve, a mali za sejanje. Početkom oktobra počinjala je i berba kukuruza – najveći jesenji posao, koji je, zavisno od površine oranica i broja parcela, trajao i po dve nedelje.…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    BROJ GRANIČARA U ŠANČEVIMA NA POTISKOJ VOJNOJ GRANICI 1720/21.

    Potiska vojna granica osnovana je 1702. godine. Većim delom svog poluvekovnog postojanja, ova granica imala je 14 vojnih šančeva (kasnije će na spisku graničarskih šančeva biti dodato još jedno naselje – današnji Bački Brestovac). Većina naselja nalazila se uz reku Tisu, osim Sentomaša (Srbobrana), Subotice i Sombora, koji su pripadali granici, ali su bili manje ili više udaljeni od Tise. Komanda granice ili krajine nalazila se u Segedinu. Većim delom graničari su bili srpske narodnosti, u Segedinu su uz srpske graničare u vojnoj službi bili i Mađari, a u Subotici i Somboru među graničarima je bio i znatan broj Bunjevaca. Svakim šancem komandovao je kapetan. Celokupno stanovništvo (odnosno kućne starešine)…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    NAJSTARIJI SAČUVANI DOKUMENT I PEČAT SA PODRUČJA BAČKE

    U Baču, najstarijem gradu Bačke i starom srednjovekovnom arhiepiskopskom sedištu, postojala je zasebna biskupija sve do početka 12. veka, koja je oko 1135. g. sjedinjena sa Kaločkom biskupijom u Kaločko-bačku nadbiskupiju. Od tog vremena u ovu nadbiskupiju u potpunosti je uveden latinski obred. Sve do Mohačke bitke (1526) u Baču, kao drugom nadbiskupskom sedištu, nalazio se kaptol, koji je, osim crkvenih pitanja, rešavao i svetovna pitanja sa područja Bačke županije (parnice, urbarijalna pitanja, najamnine, plemićke potvrde, vlasnička opravdanja, testamenti, popisi…). Najstariji sačuvan dokument Kaptola u Baču potiče s početka 13. stoleća, iz 1229. godine, i odnosi se na nagodbu između sela Arnat (nalazilo se južno od današnjeg Sombora) i bana…

  • Arhitektura,  Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    NAJSTARIJA SAČUVANA FRESKA U BAČKOJ

    Najstarija freska u Bačkoj nalazi se ujedno i u najstarijoj sačuvanoj, danas franjevačkoj crkvi Uznesenja Marijina u Baču. Bač je naselje sa najdužom urbanom tradicijom na ovom prostoru, po kome je cela oblast Bačke i dobila svoj naziv. Kao arhiepiskopsko sedište Bač se pominje još u dokumentu vizantijskog cara Justinijana I još 535. godine. Srednjovekovni ugarski izvori ovo naselje, kao županijsko sedište Bačke županije, pominju krajem 11. i početkom 12. stoleća. U isto vreme Bač je i sedište Bačke biskupije, koja će, oko 1135. godine, biti sjedinjena sa Kaločkom biskupijom u Kaločko-bačku nadbiskupiju. Osnova današnje franjevačke crkve u Baču, svakako najkompleksnijeg kulturnog dobra na prostoru Vojvodine, nastala je krajem 12.…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    OPIS SOMBORSKE “RACKE” CURICE IZ 1831. GODINE

    Veoma je malo izvornih svedočanstava o tome kako su izgledale Somborke ili Somborkinje (kako se ranije govorilo) u prvoj polovini 19. veka. Jedno od njih potiče iz pera mađarskog putopisca Antala Mindsentija, a objavljeno je u Pešti 1831. godine. Iz šireg teksta, koji mahom opisuje somborska zdanja, izdvajamo dragocen opis načina na koji su se oblačile somborske žene i devojke pre skoro dva stoleća: “Sombor ima 18.140 stanovnika. Većinu čine Raci (Srbi i Bunjevci), a u manjoj meri Nemci, od kojih mnogi govore i mađarski. Rimokatolici imaju osnovnu školu (Capitalis) u kojoj nastavu izvode tri učitelja. Školska zgrada je smeštena iza Gradske kuće u zadnjem delu pijace. Pravoslavni takođe imaju…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SEPTEMBAR NA SOMBORSKIM SALAŠIMA

    Završetak leta bio je period pripreme za velike jesenje poslove na salašu i zemlji koja ga okružuje. Početkom septembra oranice su pripremane za jesenju setvu, po lošijoj zemlji bacano je đubre, nakon čega se takva zemlja još jednom podoravala. Odabirano je seme pšenice i raži za predstojeću setvu, a opravljani su jendeci i jarkovi na nižim ili „vodenim“ livadama i sa njih je grabljena mahovina. Sa ugara je vađen krompir i bela ili žuta repa, a prethodno je sa stabljika čupano lišće koje je davano kao dohrana muzarama. Oko Male Gospojine počinjalo je vreme setve koje je trajala, zavisno od vremenskih uslova, i posle Miholjdana, odnosno sve do druge polovine…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA KNJIGE “BITKA KOD SENTE – SLIKA SLAVNE ISTORIJE” U SENTI

    U Senti je, 11. septembra 2019. godine, na Dan grada i na 322. godišnjicu znamenite Bitke kod Sente, promovisana knjiga Milana Stepanovića “Bitka kod Sente – slika slavne istorije”. Knjiga je predstavljena u rodnoj kući Stevana Sremca u Senti, čija je sala bila popunjena do poslednjeg mesta, a promocija je održana u organizaciji SKC “Stevan Sremac” iz Sente, kao i UG “Norma” Sombor i somborske Gradske biblioteke. O knjizi su govorili Nataša Turkić, direktorka somborske Gradske biblioteke “Karlo Bijelicki”, profesor Jovan Gašović, istoričar iz Sente i Milan Stepanović, autor knjige. Uvodnu reč o značaju ovog zajedničkog izdavačkog projekta iza koga su stale UG “Norma” Sombor, Gradska biblioteka “Karlo Bijelicki” i…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SENĆANSKA BITKA – DOGAĐAJ KOJI JE PREOKRENUO ISTORIJU EVROPE

    Bitka kod Sente spada u red onih istorijskih događaja, koji su presudno uticali na tokove evropske, pa i svetske istorije. Tokom 14 godina ratovanja započetog napadom trupa Otomanske imperije na Beč 1683. godine, turska vojska je doživela niz poraza, te je austrijska carska vojska, potpomognuta trupama okolnih hrišćanskih kneževina i kraljevina, tokom nekoliko sledećih godina uspela da oslobodi veći deo nekadašnje Kraljevine Ugarske. Između 1686. i 1688. g. turska vojska je potisnuta iz Bačke, a oslobođena su i sva tadašnja veća i važnija bačka naselja i utvrđenja – Baja, Subotica, Sombor, Bač, Kovilj, Titel, Bečej i Senta. U narednoj decenije bitke sa Turcima vođene su sa promenljivim uspehom. Mada je austrijska…

  • PALETA RAVNICE,  Priroda ravnice

    PLAZOVIĆ (KIĐOŠ) – KRIVUDAVA I JOGUNASTA BAČKA REKA

    Plazović ili Kiđoš (na mađarskom) uz Mostongu je druga reka u severozapadnom delu Bačke. Ova krivudava i jogunasta rečica, koja čas plavi stotine hektara, a čas sasvim nestaje i presušuje, svoj mađarski naziv dobila je od reči kígyó (zmija), po čestim meandrima. Dugačka je 128 km (76 km u Mađarskoj i 52 km u Srbiji). Reku čine dva kraka, od kojih prvi nastaje iz dva sliva nekoliko potoka koji izviru istočno od Baje, u predelu mađarskih bačkih sela Rem i Čavolj (Čavolja), odnosno Borota i Felšesentivan, koji se spajaju u jedan krak iznad sela Bačbokod (Bikić). Ovak krak Plazovića (Kiđoša) teče dalje u pravcu sever-jug pored Bačboršoda (Boršoda) i Kaćmara,…