U svojoj “Antologiji starije srpske poezije” (Matica srpska, Novi Sad, 1964) Mladen Leskovac je, osim ostalog, objavio i pesmu “Nevolja”, nepoznatog, odnosno nepotpisanog autora, po rukopisu nastalom najkasnije 1822. godine. Pesma ili mirna jadikovka, skoro socijalne tematike i pomalo podrugljiva, nastala je, sudeći po jeziku i poreklu zapisa, na prostoru današnje Bačke, a ispevana je na čistom narodnom jeziku, bez rimovanja i književnih ukrasa.
Njen autor, očito jedna vrsta boema s društvenih margina, opisuje svoje nedaće, ali bez samosažaljenja i jadikovanja nad sudbinom, vremenom i ljudima. Nabraja ih gotovo vedro, sa dozom humora, samoironije i životne rezignacije, stvarajući upečatljiv mali portret jednog čoveka sa početka 19. veka.
Pesma je dragocena i kao svedočanstvo o tadašnjem srpskom narodnom govoru u Bačkoj i Vojvodini, a njen jezik iznenađujuće je neposredan, razumljiv i blizak savremenom srpskom jeziku.
U nešto izmenjenim oblicima ova pesma (sa nazivom “Ljuta nevolja”) pesma je prvo objavljena u “Novom zabavnom kalendaru” 1830. godine, a zatim u “Zabavnoj pesmarici” štampanoj u Beogradu 1854. godine, te u Deželićevoj “Pjesmarici” objavljenoj 1865. godine u Zagrebu, kao i u “Pesmarici” objavljenoj u Novom Sadu 1862. godine, a preštampanoj 1868. godine.
NEVOLJA
Nemam duvana, novaca nemam,
nemam sira, nemam slanine.
Pivo je skupo, vino jošt skuplje,
Za rakiju mnogo ištu, vode – ne mogu.
Tur mi se para, čizma mi pukla,
Svila mi se po rukavu cepa na fraku.
Šešir se beli, marama žuti,
A dugmeta na prsluku nema ni jednog.
Brk mi se crni, brada mi raste,
Britva mi se zatupila, neće da brije.
Kiša me lema, vetar me praši,
Deca viču: “Bež’, eto ga, sad će t’ ujesti!”
Troger me gura, marger me tura,
Birtaš neće da me služi, svi me teraju.
Sluškinja neće, gospoju ne smem,
A kurve me obilaze – teške nevolje!
M.S.
