Laza Kostić (1841-1910), već kao proslavlјen i omilјen srpski pesnik, deverovao je 1. maja 1870. g. u Somboru Kosti Raduloviću (1842-1895), karlovačkom profesoru i novopostavlјenom upravitelјu somborske Niže varoške gimnazije, kasnije profesoru istorije, zemlјopisa i nemačkog jezika u somborskoj Preparandiji i jednom od urednika ovdašnjeg lista „Bačvanin“. Kostić je, inače, u Somboru često boravio, još od detinjstva i mladosti, a ovde je imao bliske rođake, odnosno znatno stariju braću od rođene tetke – uglednog pravnika, velikog župana i sudiju mađarskog vrhovnog suda Niku Mihajlovića i njegovog rođenog brata Đoku, imućnog somborskog trgovca. Ujedno, i njegova druga rođena tetka (majka-Kata, kako je Laza zvao), koja ga je odhranila nakon majčine smrti,…
-
-
VOJVODINA (Miroslav Mika Antić)
Veruju vo jedinu i vo jed i vo inu ravnicu – mater moju i zapljuvanu i svetu, tu Vojvodinu u soli, u hlebu i u vinu, i ne verujem joj, veru joj njenu i krv joj somotsku i prokletu, a slepački joj se molim dok mi na usni škrguće i miriše rđa i rže blagoslovena kao pričest i zrno aprilske kiše, i dok me kolje pod grlom njen dah ljut kao vile, pa teme i čelo škropi beli cvet bagremova, i dok se rvem sa žitom, dok zvezde po meni mile, a ona rominja i tinja i survava se sa krova sva toržestvena i roždestvena od lepote i rugla i…
-
POP ĆIRA I POP SPIRA BILI SU SOMBORCI
Kada su 1898. g. u “Brankovom kolu” počeli da izlaze nastavci šaljivog romana Stevana Sremca “Pop Ćira i pop Spira”, u somborskoj Srpskoj čitaonici došlo je do otimanja ko će pre da dobije na čitanje primerke ovog časopisa. Razlog je bio jednostavan i to su dobro znali svi Somborci – glavni junaci zapravo su bili njihovi sugrađani. Rođeni ujak i hranitelj Stevana Sremca, pisca čuvene komedije, bio je nekadašnji somborski županijski pisar Jovan Đorđević, pokretač Društva srpskog pozorišta u Somboru, kasnije osnivač Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu i Narodnog pozorišta u Beogradu. Đorđević je svom nećaku ispričao (ne)zgodu koja se u vreme njegovog boravka u Somboru dogodila između dva…
-
“GOLUB” – SOMBORSKI LIST ZA MLADE IZ 19. VEKA
Somborski list za srpsku mladež „Golub“, uz Zmajev „Neven“, bio je najznačajniji omladinski list na srpskom jeziku s kraja 19. i s početka 20. stoleća. „Golub“ je bio tek nešto stariji (jednu godinu) i tek nešto dugovečniji (dve godine) od „Nevena“. Pokrenuli su ga nastavnici somborske Srpske više devojačke škole Petar Despotović i Jovan Blagojević. Blagojević je bio prvi i dugogodišnji urednik lista, sve do 1906. godine, kada ga je nasledio Kosta Stojačić, koji je list uređivao do kraja njegovog postojanja. Prvi broj somborskog „Goluba“ pojavio se 1. januara 1879. godine, u izdanju Izdavačke knjižarnice Milivoja Karakaševića, ovdašnjeg knjižara i izdavača. List je, sve do 1909. g. štampan u somborskoj…
-
O PESMI “SANTA MARIA DELLA SALUTE”
Posle sedam godina provedenih na Cetinju, u Crnoj Gori, Laza Kostić se u proleće 1891. g. vratio u Bačku. Na imanju bogate srpske porodice Dunđerski u Čebu, u leto 1891. godine, prvi put je susreo Jelenu-Lenku, mladu, ali već odraslu, lepu, obrazovanu i umnu kćer svog domaćina, prijatelјa, kasnije i kuma, Lazara Dunđerskog, od koje je bio stariji skoro trideset godina (Lenka je, prema zapisu iz knjige krštenih srbobranske Bogojavljenske crkve, rođena 26. oktobra/7. novembra 1869. godine). Koliko je Kostić bio očaran njom, toliko je i Lenku, svestranu i mladalački radoznalu, barem intelektualno morala da privuče jedinstvena i neobična pesnička pojava Laze Kostića u njenoj blizini. Bila je odrešita i…
