Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

OTKUD CAREVI I KRALJEVI U BEREGU, SELU KOD SOMBORA?

U Somboru su, kroz istoriju, boravila svega dva evropska krunisana vladara (car Josif II, sin carice Marije Terezije, 1786. godine i njegov sinovac, car Franc I, 1807. godine). Ipak, postoji kod Sombora selo kroz koje je prošao i kraj koga je boravio neuporedivo znatniji broj krunisanih vladara nego u Somboru, tada značajnom administrativnom središtu velike Bačko-bodroške županije. Reč je o Beregu (današnjem Bačkom Bregu), malom i starom šokačkom naselju, severno od Sombora, sa svega par stotina kuća.

Šuma Karapandža u bereškom ataru 1870. god.

U posedu austrijskog nadvojvode Fridriha Habzburškog nalazio se, krajem 19. i početkom 20. stoleća, predeo Karapandža, koji je pripadao zapadnom delu bereškog seoskog atara (udaljen je od sela pet do šest km u pravcu severozapada). Ova posed se 1900. g. prostirao na porvšini od 512 katastarskih jutara, mahom šuma, uz nešto livada. Bilo je to podunavsko lovište bogato šumom i divljačima, kojim su se kretala velika krda do 100 do 200 jelena, kao i brojna krda divljih svinja. Šuma se nalazila kraj jednog od nekadašnja četiri kraka Dunava, kojim, od 1876. godine, teče sadašnji Bajski kanal (od Baje do Bezdana, u dužini 47 km). Ovo područje ranije je pripadalo nadvojvodi Albrehtu Habzburškom, stricu nadvojvode Fridriha, koji je ovde 1879. g. započeo izgradnju lovačkog kaštela, a zdanje je završio nadvojvoda Fridrih 1896. godine. On je 1910. g. sagradio u svom lovištu i reprezentativan neobarokni kaštel.

Nadvojvoda Albreht Habzburški
Nadvojvoda Fridrih Habzburški
Stariji kaštel (lovačka kuća) koji su sagradili Albreht i Fridrih Habzburški u lovištu Karapandža kraj Berega
Neobarokni kaštel nadvojvode Fridriha Habzburškog u Karapandži kraj Berega, dovršen 1910. god. (vlasnik stoji na levom stepeništu)
Stražnja strana kaštela nadvojvode Fridriha

Osim vlasnika poseda, nadvojvode Albrehta, a kasnije nadvojvode Fridriha i njegove supruge Izabele (inače pasioniranog fotografa), u lovište Karapandžu dolazili su, krajem 19. i početkom 20. veka, i krunisani vladari ili prestolonaslednici više evropskih država – saksonski kralj Albert, španski kralj Alfons XII, nadvojvoda Rudolf (austrijski prestolonaslednik i sin cara Franje Josipa, koji je 1889. g. izvršio samoubistvo), vojvoda Vilijem od Nasaua, princ od Velsa Albert Edvard (kasnije engleski kralj Edvard VII), nadvojvoda Franc Ferdinand (austrijski prestolonaslednik ubijen u Sarajevu 1914), nemački car Vilhelm II i austrijski car i ugarski kralj Franja Josif I.

Španski kralj Alfons XII
Albert Edvard, princ od Velsa, sin kraljice Viktorije (od 1901. g. engleski kralj Edvard VII)
Austrijski car i ugarski kralj Franja Josif I pred lov u Karapandži

Posebno je često ovde boravio nemački car Vilhelm II, kome je Karapandža bila jedno od omiljenih lovišta. On je dolazio u lov čak četiri puta (1893, 1897, 1903. i 1910). Godine 1897. bio je u društvu sa austrijskim carem Franjom Josipom, tokom boravka 1903. g. caru Vilhelmu II svirali su, po pisanju tadašnjeg somborskog lista „Bačka“, i somborski tamburaši, a 1910. g. car se fotografisao sa bereškim Šokcima i Šokicama u narodnoj nošnji koji su pred njim izveli i šokačke folklorne igre. Nemački car (inače unuk engleske kraljice Viktorije) bio je posebno pod utiskom lepote šokačke nošnje, pa je, prema predanju, kupio deset nošnji i deset ponjava, koje je carska pratnja ponela u Berlin.  Predanje govori da su carevi i vladari, prilikom boravka u Karapandži, prolazili kroz Bereg.

Nakon lova u Karapandži 1897. god. (prvi s leva nadvojvoda Fridirih, do njega nemački car Vilhelm II, nadvojvotkinja Izabela u sredini i pored nje car Franja Josif I u lovačkom odelu)
Nemački car Vilhelm II u Karapandži kraj Berega 1903. god.
Car Vilhelm II, sa pratnjom, u Karapandži kraj Berega 1903. god.
Car Vilhelm II sa bereškim Šokcima na Karapandži 1910. god.
Car Vilhelm II sa bereškim Šokicama 1910. god.
Šokačko kolo pred carem Vilhelmom II 1910. god.
U sred šokačkog kola – car Vilhelm II 1910. god.
Car Vilhelm II sa pratnjom, posle plovidbe Bajskim kanalom kraj sela Berega 1910. god.

Osim krunisanih glava, područje Karapandže je, praveći svoju ornitološku zbirku, sedamdesetih godina 19. veka posetio i znameniti zoolog Alfred Brem.

Znamenit zoolog i pisac Alfred Brem boravio je u Karapandži sedamdesetih godina 19. veka

Posle Prvog svetskog rata i razgraničenja između Kraljevine SHS i Mađarske (1920) područje lovišta i šume Karapandža ostalo je sa mađarske strane granice (taj deo je odsečen od bereškog atara i kraj šume prolazi državna granica). Lovište Karapandža je sačuvano do danas, sa nedavno obnovljenim neobaroknim kaštelom nadvojvode Fridriha Habzburškog.

Sadašnji izgled nekadašnjeg kaštela nadvojvode Fridriha Habzburškog u lovištu Karapandža

Milan Stepanović

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.