RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

KRST NA TRGU SV. ĐORĐA

Na somborskom Trgu Sv. Đorđa (Svetođurđevskom trgu), u blizini istoimene pravoslavne crkve, podignut je 1795. g. visok krst, načinjen od poznatog mohačkog ružičastog mermera.

Krst je, kako beleži zapis u njegovom podnožju, vo slavu Božiju, podigla Pravoslavna crkvena opština somborska. Šest decenija kasnije (1857) Crkvena opština je krst na trgu obnovila, o čemu je, takođe, uklesan zapis u podnožju krsta, a oko njega je postavljena i niska ukrasna gvozdena ograda, koja je obnovljena 1894. godine.

Krst na Trgu Sv. Đorđa krajem 19. veka
Trg Sv. Đorđa sa krstom oko 1901. god.

Krst je 1904. g. ponovo obnovila Julijana Kostić, rođ. Palanački, supruga pesnika Laze Kostića, za šta joj je somborska Pravoslavna crkvena opština, krajem 1904. godine, uputila posebnu pismenu blagodarnost (njena kuća nalazila se tačno naspram velikog krsta na trgu).

Krst na ručno bojenoj (akvarelisanoj) fotografiji oko 1905. god.
Trg Sv. Đorđa oko 1905. god.

U podnožju krsta nalazila se bogojavljenska ikona, a oko krsta su, tradicionalno, somborski Srbi svečano proslavljali praznik Bogojavljenja i svetili bogojavljensku vodicu. Pored krsta su tada bili postrojeni i vojnici, koji su, paradom i počasnom paljbom, uveličavali ovu svetkovinu, a odavde je kretala kratka, ali masovna litija do obližnje Gradske kuće, koja je tog dana, po tradiciji što je ustanovljena još u vreme kapetana Jovana Brankovića (dvadesetih godina 18. veka), takođe bila osvećena bogojavljenskom vodom.

Krst početkom četrdesetih godina 20. veka

Prostor oko krsta skoro jedan i po vek predstavljao je središnje mesto okupljanja somborskih Srba, bilo da je reč o političkim zborovima, duhovnim, kulturnim, bilo drugim društvenim događajima.

Politički zbor somborskih Srba pored krsta oko 1902. god.

Pravoslavni krst na trgu Sv. Đorđa uklonjen je odlukom gradskih vlasti početkom šezdesetih godina 20. veka, ali, srećom, nije uništen, već je sklonjen u portu Svetođurđevske crkve, gde i danas stoji.

Trg Sv. Đorđa (u vreme socijalizma Trg oslobođenja) nakon uklanjanja krsta, početkom šezdesetih godina 20. veka
Krst je nakon uklanjanja sa trga prenet i postavljen u portu Svetođurđevske crkve (fotografija prof. dr Lazar Lazić)

Prilikom obeležavanja 250 godina od završetka izgradnje Svetođurđevske crkve (2011. godine) na uređenom i obnovljenom prostoru Trga Sv. Đorđa somborske gradske vlasti su postavile repliku velikog pravoslavnog krsta.

Milan Stepanović

Replika nekadašnjeg krsta koja je postavljena na Trgu Sv. Đorđa 2011. god.

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.