• UVODNA REČ

    ZAPLOVIMO RAVNOPLOVOM!

    Dragi prijatelji, pokrenuli smo sajt RAVNOPLOV u želji da predstavimo kulturno-istorijsko nasleđe Sombora i okoline, ali i celokupnog Panonskog prostora i da približimo posetiocu sajta prepoznatljiv šarm ravnice, njene ljude, običaje, lepote i zanimljivosti, njenu prošlost i sadašnjost. Kao što je i Panonska ravnica, i mi ćemo težiti da budemo zona izmirenja suprotnosti, mesto dobrih vibracija i pozitivnih misli, lepih sećanja i vrednih podsećanja na život u tihom, mirnom, skromnom i uzdržljivom svetu, samo naizgled jednolikom i ćutljivom, ali bliskom, živom i toplom, kao gnezdo na dlanu. Pod ogromnim ravničarskim nebom uspravljen čovek, zagledan u njega, saznaje više nego i na vrhu najviše stene: da je sitna, jedva primetna tačka, ali…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    BAČKI CAR JOVAN NENAD

    Jedna od najzagonetnijih ličnosti srpske istorije i svakako najpoznatiji samozvanac bio je “car” Jovan Nenad, vođa bačkih Srba u burnim vremenima nakon Mohačke bitke i propasti srednjovekovne Ugasrke kraljevine 1526. godine. Pouzdano se ne znaju ni njegovo pravo ime, nacionalnost, poreklo i zavičajnost, zapravo skoro ništa o njemu nije poznato, osim nekoliko poslednjih meseci njegovog života. Ilarion Ruvarac piše da se u istoriji “javio kao meteor i odmah iščezao”. Ne beleže ga ni srpski pisani spomenici, niti narodna epska poezija. Možda je tome razlog i činjenica da je njegova “carevina” trajala svega nekoliko meseci. Vreme turskog pustošenja, unutrašnjih smutnji i međusobnih sukoba preostalog ugarskog plemstva nakon Mohačke bitke izazvalo je…

  • RAVNIČARSKI DIVANI

    STATUS PLAĆEN SA PREKO 200 KILOGRAMA ZLATA

    Nakon četiri godine učešća somborskih graničara u Ratu za austrijsko nasleđe, carica Marija Terezija, za čije su pravo na presto Somborci ginuli po evropskim ratištima u Šleziji i Baravskoj, 1. jula 1745. g. oduzela je Somboru status vojničkog šanca na Potiskoj vojnoj granici, a ovdašnji graničari, koji su činili 3/4 stanovništva Sombora, stavljeni su pred izbor da napuste Sombor i presele se na Posavsku vojnu granicu u Sremu, ili da postanu komorski podanici (tzv. „paori“), koji će Kraljevskoj komori plaćati zakup zemlje. Ni jedno ni drugo rešenje Somborcima nije bilo prihvatljivo, pa su započeli borbu da njihovo mesto dobije status slobodnog i kraljevskog grada. Skoro tri godine trajali su teški…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    POČASNI GRAĐANI SOMBORA  

    Sombor je, kroz istoriju, tokom prethodnih 130 godina, zvanično imao 15 počasnih građana. Neki do njih su, zaista, imali izrazite zasluge za grad i njegov napredak. S druge strane, deo njih je status počasnog građanina Sombora dobio olako, bez stvarnih zasluga, isključivo zbog svog visokog političkog položaja, što je posebno bilo izraženo tokom prvih godina 20. stoleća. Još osamdesetih godina 19. veka za počasnog građanina Sombora izabran je kaločki nadbiskup dr Lajoš Hajnald [Haynald Lajos] (1816-1891), zaslužan za podizanje nekoliko bolničkih i prosvetnih zdanja u Somboru. Zvanje počasnog građanina Sombora dobio je osamdesetih godina 19. veka i grof Đula Andraši [Andrássy Gyula] (1823-1890), nekadašnji mađarski premijer (1867-1871) i austrougarski ministar…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    DVA ŠAHOVSKA SVETSKA ŠAMPIONA IGRALA SU U SOMBORU

    U razmaku od šest godina (1924-1930) Sombor su posetila dva šahovska svetska šampiona, dr Emanuel Lasker i Aleksandar Aljehin. Odigrali su u Somboru 65 partija i ni jednu nisu izgubili. Prvi tragovi organizovanog šahovskog života u Somboru zabeleženi su krajem šezdesetih godina 19. veka. U decembru 1866. g. somborska srpska omladina osnivala je prvo ovdašnje Šahovsko društvo, čiji je predsednik bio pravnik i srpski politički prvak dr Nikola Nika Maksimović (1840-1907), a sekretar Petar Despotović (1847-1917). O osnivanju somborskog “Šahskog kluba” izveštava u broju od 28. februara 1867. g. i novosadski srpski časopis “Matica”. Društvo je radilo kratko, tek nešto duže od dve godine. Somborac Nikola Konjović (1869-1950)  bio je,…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    ZANIMLJIVA FOTOGRAFIJA JEDNOG SOMBORSKOG VENČANJA IZ 1899. GODINE

    Kolikogod Sombor važio za varoš u kojoj je tolerancija bila jedna od karakternih osobina ovdašnjih građana, pre druge polovine 20. veka nisu bila česta venčanja između mladenaca različitih veroispovesti. Ipak, jedno takvo venčanje, kojim su u brak stupili sin i ćerka dvojice bogatih Somboraca (Semze Janoša i Jakova Jaše Laloševića), dogodilo se 27. novembra 1899. godine. Posebnu zanimljivost predstavlja činjenica da je sa ovog venčanja sačuvana foto-montaža, koju je majstorski načinio somborski fotograf Šamuel Singer. U donjem levu uglu ove impresivne foto-montaže, koja je predstavljala snimke više skupina gostiju na venčanju, nalazio se i snimak mladenaca sa najbližim rođacima i najuglednijim gostima. Na osnovu zapisa na poleđini, prepoznati su svi…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBORAC – PRVI PREVODILAC DEFOOVOG „ROBINZONA KRUSA“ NA SRPSKI JEZIK (1799)

    Nikolaj Lazarević je rođen oko 1760. godine. Nema podataka o mestu njegova rođenja, ali je izvesno da nije rođen u Somboru, gde se u crkvenim matrikulama prezime Lazarević javlja tek u poslednjoj deceniji 18. veka. U prvim godinama postojanja Mrazovićeve somborske škole Norma, Nikolaj Lazarević je pohađao učiteljski tečaj, nakon čega je 1783. g. radio kao učitelj u Futogu. Od 1784. do 1786. g. bio je predavač nemačkog i srpskog jezika u somborskoj Normi i saradnik Avrama Mrazovića, koji ga je u proleće 1786. g. branio od napada somborskog gradskog školskog nadzornika i narodnog tribuna (predsednika opštestva) Nikole Mihajlovića, da bi se, nedugo potom, i sam žalio gradskom Magistratu kako…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBORAC – NUMIZMATIČAR SVETSKOG RENOMEA (DR IMRE FRAJ)

    Dr Imre Fraj, numizmatičar i kolekcionar svetskog renomea, rođen je u Somboru 1885. godine. U rodnom gradu je završio gimnaziju, a prava je studirao u Kološvaru i Budimpešti. U Budimpešti je 1915. g. položio advokatski i sudijski ispit, pa je u svom rodnom gradu, kao sudija, proveo čitav radni vek. Penzionisan je 1944. godine. Umro je u Somboru 1954. godine. Od oca zlatara (inače jednog od prvih pasioniranih somborskih fotografa-amatera), koji je posedovao bogatu numizmatičku zbirku, nasledio je strast sakupljanja “starog novca i stvari”, tako da je, već kao gimnazijalac, posedovao lepu numizmatičku zbirku i nešto arheoloških predmeta. Ceo svoj život posvetio je prikupljanju numizmatičkih, arheoloških i istorijskih predmeta, kao…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  RAVNIČARSKI DIVANI,  Znamenja

    GRB BAČKE ŽUPANIJE

    Bačka županija i grad Bač, po kojoj je ova županija i dobila ime, zabeleženi su već u 11. veku (Bachiensibus), a županija je obuhvatala prostor današnje južne Bačke, od ušća Drave u Dunav, pa celim tokom Dunava, do ušća Tise u Dunav, kao i sav prostor između dveju reka, od Apatina na zapadu, do ispod Sente na istoku. Županijsko sedište Bač imalo je, poput Bodroga, veliku i jaku tvrđavu, koja je, za razliku od Bodroga, sačuvana i do danas. I Bačka županije je, nakon turskih osavajanja, prestala da postoji kao administrativna celina, da bi, nakon povlačenja Turaka 1687. godine, diplomom Lepoloda I iz 1699. g. bila ponovo uspostavljena. U carskoj…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    SOMBORSKA RAVIJOJLA – PRVA SOMBORSKA SRPSKA PESNIKINJA

    Sofija Stefanović, pesnikinja i učiteljica, kćer somborskog sveštenika i spisatelja Đorđa Stefanovića Kojanovog i Ljubice devojaštvom Stojačković, rođena je 1851. u Somboru. Osnovno obrazovanje stekla je u „Zavedeniju za vaspitanje i izobraženje srbskih kćeri“ u Somboru, kojim je upravljala Ana, supruga Isidora Nikolića-Srbogradskog, velikog župana i spisatelja. Tokom 1867. polagala je privatno propisane ispite u somborskoj Učiteljskoj školi. Udala se uskoro za učitelja Vasilija Lucića i od 1870. počela je da radi kao učiteljica u Kaću, gde je i umrla 1895. od sušice. Poeziju je počela da piše još kao dvanaestogodišnja devojčica, nesumnjivo pod uticajem oca, bliskog Vukovog saradnika i starijeg brata Vladisava, talentovanog pesnika koji nikada nije dospeo do objavljivanja…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Muzika,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBOR NA TALASIMA RANOG RADIO-BEOGRADA

    Radio Beograd je svoj eksperimentalni program počeo da emituje 1924. godine, a od 24. marta 1929. g. otpočeo je redovan program radija, čiji se studio, sve do 1941. godine, nalazio u zgradi Srpske kraljevske akademije u Knez-Mihailovoj ulici u Beogradu. Prvi zabeležen neposredan susret Somboraca sa Radio-Beogradom dogodio se u leto 1929. godine, svega par meseci nakon početka emitovanja redovnog programa, kada je inače vrsni gajdaš Sima Stojkov (rođeni deda poznatog somborskog slikara Save Stojkova) uživo nastupio i svirao u programu Radio-Beograda. Sombor je pre 83 godine, 7. i 8. marta 1936, imao i svoj dan na Radio Beogradu. „Somborski dan“ započeo je na talasima ovog radija u subotu uveče,…