• UVODNA REČ

    ZAPLOVIMO RAVNOPLOVOM!

    Dragi prijatelji, pokrenuli smo sajt RAVNOPLOV u želji da predstavimo kulturno-istorijsko nasleđe Sombora i okoline, ali i celokupnog Panonskog prostora i da približimo posetiocu sajta prepoznatljiv šarm ravnice, njene ljude, običaje, lepote i zanimljivosti, njenu prošlost i sadašnjost. Kao što je i Panonska ravnica, i mi ćemo težiti da budemo zona izmirenja suprotnosti, mesto dobrih vibracija i pozitivnih misli, lepih sećanja i vrednih podsećanja na život u tihom, mirnom, skromnom i uzdržljivom svetu, samo naizgled jednolikom i ćutljivom, ali bliskom, živom i toplom, kao gnezdo na dlanu. Pod ogromnim ravničarskim nebom uspravljen čovek, zagledan u njega, saznaje više nego i na vrhu najviše stene: da je sitna, jedva primetna tačka, ali…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    PRVA ODA SOMBORU – EPSKI SPEV IZ 18. VEKA

    Franjevac somborskog franjevačkog samostana (manastira) Bona Mihaljević (1742-1788), izuzetno zaslužan za nastanak hronike franjevačkog samostana ali i grada Sombora za period od kraja 17. do kraja 18. veka, koja je pisana na latinskom jeziku (o njoj je na ovom sajtu prilog objavljen 25. februara 2019), pred kraj boravka u Somboru napisao je spev „Kripost posli smrti živi. Pivaoc putnik somborski putujući pripiva“. Sudeći po svojim poslednjim stihovima, spev je nastao u razdoblju između jula 1786. godine, kada je carskom naredbom somborski franjevački samostan raspušten, i januara naredne godine, kada su i poslednji franjevci, među kojima je, prema popisu, bio i Mihaljević, bili iseljeni. Spev Bone Mihaljevića sadrži 174 deseteračka dvostiha…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    “MIROSLAVLJEVO JEVANĐELJE” DAROVAO JE SOMBORSKOJ PREPARANDIJI SRPSKI KRALJ ALEKSANDAR OBRENOVIĆ

    Najstariji srpski pedagoški časopis „Školski list“, koji je uređivao Nikola Vukićević, dugogodišnji upravnik Srpske učiteljske škole (Preparandije) u Somboru, u broju četiri, od 30. aprila 1898. godine, na 62. strani, u rubrici „Školske vesti“, doneo je vest pod naslovom „Dar Učiteljskoj školi u Somboru“. U vesti se kaže: Njegovo veličanstvo kralj Srbije Aleksandar I blagovoleo je podariti jedan faksimilisani primerak Miroslavljevog jevanđelja i Srpskoj učiteljskoj školi somborskoj. Uprava zavodska je nadležnim putem blagodarila uzvišenom darovatelju na ovom lepom i retkom daru. Reč je o prvom, hromofotolitografskom izdanju Miroslavljevog jevanđelja – najstarije i najlepše srpske rukopisne ćirilične knjige i najvažnijeg spomenika srpske srednjovekovne pismenosti, nastalom krajem 12. veka, koje je priredio…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    CRVENOKOSA BOGINJA IZ DERONJA

    U Bačkom Podunavlju, koje može da se smatra jednom od kolevki savremene evropske civilizacije, na zaštićenom arheološkom lokalitetu Donja Branjevina, oko 35 km južno od Sombora i šest kilometara zapadno od bačkog sela Deronje, na prostoru između Dunava i nekadašnjeg toka reke Mostonge (danas kanala Dunav-Tisa-Dunav), pronađen je pre 30 godina jedan od najdragocenijih arheoloških nalaza na tlu Vojvodine. Reč je o statueti Crvenokose boginje, iz perioda ranog neolita, staroj više od 7.000 godina, koja je, svakako, i najznačajniji pronalazak ovog arheološkog nalazišta, na kome su arheolozi Gradskog muzeja u Somboru i Arheololškog instituta iz Beograda uspešno vodili istraživanja punih trideset godina, između 1965. i 1995. godine (neolitsko naselje ovde…

  • PALETA RAVNICE,  SLAVNI SINOVI RAVNICE,  Umetnost,  Znamenite ličnosti

    SOMBORAC – ZNAMENITI SRPSKI KOMPOZITOR (PETAR KONJOVIĆ)

    Iz stare i patricijske somborske porodice Konjović potekao je znameniti srpski kompozitor Petar Konjović. Kao sin Somborca Pavla Konjovića, učitelja, Petar Konjović je rođen 1883. g. u selu Čurugu, gde se njegov otac nalazio na službi. Petar Konjović je u Somboru završio Srpsku učiteljsku školu (Preparandiju) 1902. godine, a u ovoj školi, u kojoj je tada predavao vrstan muzički pedagog Dragutin Blažek, inače Čeh, Konjović je dobio prve podstreke za muziku kao životni poziv. Još kao đak somborske Preparandije Konjović je komponovao svoju prvu operu, rađenu na tekst Dragutina Ilića „Ženidba Miloša Obilića“, ali da bi izbegao podozrivost austro-ugarskih vlasti operi je dao naslov „Vilin veo“. Finale svoje prve opere…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    KAKO JE O SOMBORSKOJ APATIJI PISAO MLADI VELJKO PETROVIĆ

    Početkom 1905. godine u Somboru je pokrenuta akcija ovdašnjih mladih i obrazovanih Srba za osnivanje „Omladinskog kola“. O tom poduhvatu i tadašnjem očajnom intelektualnom stanju među somborskim Srbima, mladi Somborac i peštanski student prava, budući znameniti srpski pesnik i pripovedač Veljko Petrović (1884-1967), pisao je 24. jula 1905. g. uglednom srpskom istoričaru književnosti Tihomiru Ostojiću: “Šat se i u našem dernom Somboru nešto dobro stvori… Krajnje je vreme da se tako što stvori ovde. Dobrom i mudrom taktikom možda bi još mogli spasti mlađu omladinu u Somboru iz močari konačne apatije, ne samo prema svemu što je srpsko, no u opće prema svemu, što je lepo, plemenito i uzvišeno… Nijedan…

  • PALETA RAVNICE,  Umetnost

    IKONOSTAS MALE PRAVOSLAVNE CRKVE U SOMBORU

    Jedan od najlepših starih ikonostatsa u pravoslavnim crkvama širom Vojvodine nalazi se u Maloj pravoslavnoj crkvi (Rođenja Sv. Jovana Preteče ili Svetopretečevoj crkvi) u Somboru. Ova crkva je nastala na mestu nekadašnje turske džamije krajem 17. veka, a između 1786. i 1790. g. stara crkva je srušena i na njenom mestu je podignuta nova (današnja) crkva, građena u stilu kasnog baroka sa elementima rokokoa. Somborska crkvena opština sklopila je 25. marta 1801. g. ugovor sa ovdašnjim drvorezbarem Avramom Manojlovićem, koji je, za 2.500 forinti, trebalo da u roku od dve godine načini drveni ikonostas za novu Svetopretečevu crkvu, kao i crkvene prestole i Hristov grob. Ikonostas je načinjen u prelaznom…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

    SALAŠKO NASELJE GRADINA

    Atar nekadašnje pustare, a kasnije salaškog naselja Gradina pored Sombora, bio je, po površini, najveći atar na teritoriji grada Sombora. Ime ove pustare u srpskom jeziku obično predstavlja toponim nastao kraj ostataka neke stare tvrđave, na šta kod Gradine ukazuju i arheološki nalazi, kao i mapa Bačke županije, na kojoj je 1760. i 1766. godine, pored natpisa Velika Gradina (Nagy Gradina), ucrtan simbol tvrđave. U spisku naselja somborske nahije, zapisanih na turskim popisima iz 1554, oko 1570. i 1590. godine, za Gradinu je navedeno da 1554. g. ima jednu, oko 1570. g. četiri, a 1590. g. sedam kuća. U popisima poseda Kaločke nadbiskupije Gradina je oko 1643. g. imala godišnja…

  • RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

    ORANJE U SOMBORSKOM ATARU

    U somborskom ataru, kao, uostalom, i po celoj Bačkoj, pred jesenju setvu oralo se dva ili tri puta, a pred prolećnu jedanput ili dvaput, zavisno od vrste i valjanosti zemlje. Prvo oranje bilo je ubrzo nakon žetve, a grumenje zemlje koje bi ralo izbacilo u prvom oranju bilo bi izloženo suncu, kiši, preko zime i mrazevima, pa bi se u drugom oranju lakše drobilo i sitnilo. Dva ili tri oranja bila su neophodna zato što su ralo ili drveni plug samo parali, ali ne i prevrtali zemlju. Zemlja je orana ralicom sa gvozdenim raonikom na vrhu i drvenim plugom, tzv. „pemcem“, gde je samo crtalo bilo metalno (prvobitni plugovi, početkom…

  • RAVNIČARSKI DIVANI

    PRVA SOMBORKA KOJA JE VOZILA AUTOMOBIL

    Prva žena koja je imala vozačku dozvolu u Somboru bila je 18-togodišnja Irma Cviršic, ćerka somborskog imućnog električarskog preduzetnika Karla Cviršica i njegove supruge Milice Pujin. Irma je vozački ispit položila i dozvolu dobila od Redarstva grada Sombora, pre više od 90 godina, 5. jula 1928. godine, sa nepunih 18 godina. Kako je njen otac bio vlasnik najveće somborske automobilske garaže “Vulkan”, koja je prodavala i popravljala automobile, njegova ćerka je od mladosti imala mogućnost da nauči da vozi i da se još u devojačkim godinama bavi automobilizmom. Njen auto imao je više od 16 KS. Inače, broj automobila u Somboru bio je tada ograničen na 35, a najveća dozvoljena…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    PROMOCIJA MONOGRAFIJE “REZERVAT BIOSFERE BAČKO PODUNAVLJE”

    U sredu, 13. marta 2019. godine, u Velikoj sali zdanja Županije u Somboru predstavljena je monografija “Rezervat biosfere Bačko Podunavlje”, koja je krajem 2018. god. objavljena u izdanju Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode i Pokrajinskog sekkreterijata za urbanizam i zaštitu životne sredine. Pred punom salom somborske Županije, o ovoj lepoj knjizi, kao projektu afirmacije i promocije područja Bačkog Podunavlja, koje se od juna 2016. g. nalazi na spisku UNESKA kao rezervat biosfere, u uvodnom delu promocije govorili su Marina Tomić, v.d. direktora Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode, Ratko Bajčetić, pomoćnik pokrajinskog sekretara za urbanizam i zaštitu životne sredine,  Jelena Dučić, načelnica Odeljenja za biodiverzitet Ministarstva zaštite životne sredine, Duška Dimović…