• UVODNA REČ

    ZAPLOVIMO RAVNOPLOVOM!

    Dragi prijatelji, pokrenuli smo sajt RAVNOPLOV u želji da predstavimo kulturno-istorijsko nasleđe Sombora i okoline, ali i celokupnog Panonskog prostora i da približimo posetiocu sajta prepoznatljiv šarm ravnice, njene ljude, običaje, lepote i zanimljivosti, njenu prošlost i sadašnjost. Kao što je i Panonska ravnica, i mi ćemo težiti da budemo zona izmirenja suprotnosti, mesto dobrih vibracija i pozitivnih misli, lepih sećanja i vrednih podsećanja na život u tihom, mirnom, skromnom i uzdržljivom svetu, samo naizgled jednolikom i ćutljivom, ali bliskom, živom i toplom, kao gnezdo na dlanu. Pod ogromnim ravničarskim nebom uspravljen čovek, zagledan u njega, saznaje više nego i na vrhu najviše stene: da je sitna, jedva primetna tačka, ali…

  • DAMARI RAVNICE,  Istorija,  Književnost,  OBZORJA PROŠLOSTI

    JEDAN OD PREPISA “DUŠANOVOG ZAKONIKA” ČUVAN JE U STANIŠIĆU I SOMBORU

    Jedan od 25 istoriji poznatih sačuvanih rukopisnih prepisa Zakonika srpskog cara Stefana Dušana (iz 1349. godine), koji su nastali u periodu između 14. i 18. veka,  nalazio se pokolenjima u stanišićkoj (kasnije somborskoj) srpskoj svešteničkoj porodici Borđoški. Porodica Borđoški je, do preseljenja u Stanišić 1763. godine, živela u selu Dautovu, severno od Sombora, gde je zabeležena u svim popisima i arhivskim izvornicima od 1715. do 1763. godine. Ranijim poreklom živela je, kako joj i prezime govori, na pustari Borđoš, koja se nalazila kraj reke Tise, u blizini današnjeg Čuruga, u jugoistočnoj Bačkoj. Prema porodičnom predanju, rukopis Dušanovog zakonika preci Borđoških preneli su na ove prostore prilikom seobe iz Stare Srbije…

  • RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

    ŽIVINARSTVO I GOLUBARSTVO U SOMBORU

    Svako salaško i većina somborskih gradskih domaćinstava imala su ranije dvorišta prepuna živine. Gajene su kokoši, nemačke i turske patke, guske, morke (biserke) i posebno ćurke koje su same tražile hranu po okolnim šumarcima i livadama. Dvorišta su ranije bila bez živinarnika i kokošinjaca, pa su kokoši legale po drveću, a ostala živina u štali, šupi ili po celom okopu salaša. Kako je zapravo bila slobodna, živina je na salašima često stradavala od mnoštva lisica i ptica grabljivica. Odrasla živina u vreme nastanka salaša nije bila redovno hranjena i ostavljana je da sama nalazi hranu po dvorištu i na okolnim bunjištima. Često su se kvočke same nasađivale, bez znanja salašara.…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    SOMBOR NA STARIM MAPAMA

    Znatan je broj mapa južnih delova nekadašnje Ugarske kraljevine, načinjenih u 16. i 17. veku, ali je na njima retko ucrtan i grad Sombor, mada je u to vreme bio znatnije naselje (od 1541. do 1687. g. i nahijsko središte, tvrđava i trgovački grad). Nema ga na prvoj Lazarusovoj mapi Ugarske iz 1528. g. (ni pod ranijim imenom Coborsentmihalj), na kojoj se nalaze obližnja naselja Kolut, Bodrog, Apatin i Sonta. Slično će biti i narednih decenija (mape za južne predele Ugarske, pod turskom vlasti, najčešće su rađene precrtavanjem stanja sa starijih mapa). Na mapi Ugarske, kartografa Volfganga Lacijusa, iz 1556. godine, geografski tačno je ucrtan Sombor sa simbolom tvrđave, ali…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    POVELJA SLOBODNOG I KRALJEVSKOG GRADA SOMBORA

    Posle četiri godine odlaganja zbog ratova za austrijsko nasleđe, naredbom carice Marije Terezije, donetom na učestale zahteve mađarskih plemićkih staleža, dotadašnji vojnički šanac Sombor je (sa Suboticom i Brestovcem) 1. novembra 1745. izdvojen iz sastava Potiske vojne granice, uključen u sastav Bačke županije i preveden pod nadležnost Ugarske dvorske komore, a ovdašnjim graničarima i njihovim porodicama, koji su činili 4/5 gradskog stanovništva, data je mogućnost da ostanu u vojnoj službi ukoliko se presele u graničarska naselja novostvorene Vojne granice u Sremu. U suprotnom, bili bi razvojačeni i postali bi komorski podanici (paori). Somborski graničari, iskusni i prekaljeni ratnici, koji su se tek vratili sa evropskih bojišta, na kojima su ostavili…

  • DAMARI RAVNICE,  Književnost

    “TAD MOJA VILA PREDA ME GRANU…” (IZLOŽBA)

    Za sve prijatelje koji nisu u prilici da posete izložbu “TAD MOJA VILA PREDA ME GRANU…”, čiji je autor potpisnik ovog priloga, a koja je posvećena 110. godišnjici pesme “SANTA MARIA DELLA SALUTE” Laze Kostića, postavljamo ovu izložbu na sajt “Ravnoplov”. U organizaciji Gradske biblioteke “Karlo Bijelicki” Sombor i Udruženja građana “Norma” Sombor, a pod pokroviteljstvom Grada Sombora,  izložba je otvorena od 16. februara do 18. marta 2019. godine, u sali Dečjeg odeljenja Gradske biblioteka u Somboru. Radi lakše čitljivosti, u prilogu je, pored broja i naziva svakog od 14 panoa, dat i celokupan tekst sa panoa koji sledi. PANO 1 – NASLOVNI PANO: 110 godišnjica najlepše pesme srpske ljubavne…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE,  Umetnost

    PRVA SRPSKA UMETNIČKA IZLOŽBA ODRŽANA JE U SOMBORU

    Dobrotvorna zadruga Srpkinja Somborkinja, koja je osnovana 1896. godine, priredila je u Somboru, od 8. do 23. maja 1910. godine, pod pokroviteljstvom patrijarha srpskog Lukijana, jednu od najznačajnijih srpskih umetničkih izložbi tog vremena – Prvu srpsku umentičku i vajarsku izložbu u Austro-Ugarskoj. U istoriji umetnosti poznata kao „Prva srpska umetnička izložba“, ova kulturna manifestacija okupila je, u zdanju somborske „Županije“, 16 najpoznatijih srpskih slikara tog vremena, kao i tri vajara, a prikazano je 110 umetničkih dela. Somborski srpski list „Sloga“ pisao je pred otvaranje izložbe: Što se većma približava vreme umetničke izložbe koju će naša vredna ženska zadruga da priredi, sve se većma osvedočava, da je to podhvat koji će zagrejati…

  • Arhitektura,  Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  PALETA RAVNICE

    VEDUTA SOMBORA IZ 1818. GODINE

    Više od jednog veka trebalo je da prođe nakon nastanka četiri vedute Sombora s kraja XVII veka (1697-1700), kako bi izgled grada ponovo bio vizuelno zabeležen, prvo na veduti iz 1809. g. koja ne bi mogla da se smatra uspelom, a zatim, devet godina kasnije, na veduti koja je, ovaj put verno i tačno, bila načinjena rukom somborskog graditelja i starešine zidarskog ceha Franca Gfelera. Nemačka porodica Gfeler pominje se u gradu od početka XIX veka (najranije 1806), a Franc Gfeler (1779-1833) i njegov sin Karl (1810-1872), graditelji su nekoliko prepoznatljivih arhitektonskih simbola Sombora, osim ostalog i današnje Gradske kuće, koju je još 1811. g. idejno utemeljio otac, a 1842.…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  RAVNIČARSKI DIVANI,  Tradicija

    FEBRUAR NA SOMBORSKIM SALAŠIMA

    Februar je bio poslednji zimski mesec. Obično se tada već topio sneg, ako ga je bilo preko zime, pa su salašari s motikama izlazili na posejane njive i čistili brazde kojima bi voda mogla da otiče, kako se ne bi razlivala i podavila useve. Gde je bilo moguće i gde su livade bile pored oranica, voda je navođena da se razliva po njima kako bi trave bolje rasle (smatrano je da ova voda više koristi livadskoj zemlji nego najmasnije đubrivo). Po livadama gde voda nije mogla da dođe, posipano je kokošije, golublje, goveđe i ovčije đubrivo, a na onima koje su rađale kisele trave posipani su kreč i pepeo ili…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI

    “OPASULJIVANJE” SOMBORSKIH GRADSKIH VLASTI U 18. VEKU

    Kada je Sombor, potpisom carice i ugarske kraljice Marije Terezije na elibertacionoj povelji ili privilegijalnom pismu, 17. februara 1749. g. zvanično dobio status slobodnog i kraljevskog grada, posle trogodišnjih pregovora sa bečkim dvorom i nakon uplate visokog iznosa od 150.000 srebrnih rajnskih forinti u carsku blagajnu, trebalo je izabrati prvi somborski Magistrat i glavnog sudiju (gradonačelnika). To je i učinjeno 24. aprila 1749. godine, na dan svečanog proglašenja Sombora za slobodan i kraljevski grad. Tog dana organizovani su i prvi izbori (pravo glasa imali su samo oni građani koji su uplatili iznos za elibertaciju, odnosno koji su kupili građanski status). Somborci su na svojim prvim izborima birali 60 članova Opštestva…

  • Istorija,  OBZORJA PROŠLOSTI,  SLAVNI SINOVI RAVNICE,  Znamenite ličnosti

    VUJADIN BANE SEKULIĆ – ANTIFAŠISTIČKI HEROJ IZ SOMBORA

    Vujadin Bane Sekulić rođen je 1921. g. u dobrostojećoj somborskoj gradskoj porodici. Rastao je u Čonopljanskoj ulici i na Vencu Živojina Mišića, a još kao osnovac i kasnije primeren gimnazijalac bavio se atletikom. U Beogradu je od 1940. g. bio student tehničkih nauka i tu je, iste godine, postao član SKOJ-a. Član KPJ postao je u leto 1941. godine, u vreme okupacije. Visok i mršav, smeđe kovrdžave kose, ovaj 20-togodišnji somborski mladić hitrih pokreta vratio se, nakon aprilskog sloma Kraljevine Jugoslavije, u rodni grad. Tu se odmah povezao sa ovdašnjim članovima KPJ, a već u julu 1941. g. doneta je odluka da članovi SKOJ-a i KPJ organizuju paljevinu žita u…